Direnç renk kodu, direncin değerini gövdesindeki renkli halkalarla gösterir. 4 halkalı dirençte ilk iki halka rakamları, üçüncüsü çarpanı, dördüncüsü toleransı verir: kahverengi-siyah-turuncu-altın = 10 × 1.000 = 10 kΩ ±%5. 5 halkalı dirençte ilk üç halka rakam, dördüncü çarpan, beşinci toleranstır.
Bacaklı dirençlerin üzerinde değer yazmaz; değer, gövdeyi saran renkli halkalarla gösterilir. Renk tablosunu ve okuma sırasını bir kez öğrendiğinizde herhangi bir direnci birkaç saniyede okuyabilirsiniz. Bu rehberde renk tablosunu, 4, 5 ve 6 halkalı dirençlerin okunuşunu, çözümlü örnekleri ve SMD direnç kodlarını anlatıyoruz.
Direnç renk kodu nedir?
Direnç renk kodu, bir direncin değerini, toleransını ve bazen sıcaklık katsayısını gövdesindeki renkli halkalarla gösteren uluslararası bir işaretleme sistemidir. Her renk bir rakamı temsil eder; halkanın sırası da o rengin rakam mı, çarpan mı, tolerans mı olduğunu belirler. Küçük gövdelere yazı basmak zor olduğu için bu sistem kullanılır.
Direnç renk tablosu
| Renk | Rakam | Çarpan | Tolerans |
|---|---|---|---|
| Siyah | 0 | × 1 | - |
| Kahverengi | 1 | × 10 | ±%1 |
| Kırmızı | 2 | × 100 | ±%2 |
| Turuncu | 3 | × 1.000 (1k) | - |
| Sarı | 4 | × 10.000 (10k) | - |
| Yeşil | 5 | × 100.000 (100k) | ±%0,5 |
| Mavi | 6 | × 1.000.000 (1M) | ±%0,25 |
| Mor | 7 | × 10.000.000 (10M) | ±%0,1 |
| Gri | 8 | - | ±%0,05 |
| Beyaz | 9 | - | - |
| Altın | - | × 0,1 | ±%5 |
| Gümüş | - | × 0,01 | ±%10 |
Sıralamayı ezberlemek için renkleri gökkuşağına benzer bir sırayla düşünün: siyah, kahverengi, kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, mor, gri, beyaz (0'dan 9'a).
Direnç renk kodu nasıl okunur?
Direnci, altın ya da gümüş tolerans halkası sağda kalacak şekilde tutun ve soldan sağa okuyun. Tolerans halkası genellikle diğerlerinden biraz ayrıktır.
- Tolerans halkasını (çoğunlukla altın ya da gümüş) sağa alın.
- Halka sayısını belirleyin: 4 mü, 5 mi, 6 mı?
- Rakam halkalarını yan yana yazın (4 halkada ilk iki, 5 ve 6 halkada ilk üç).
- Bu sayıyı çarpan halkasının değeriyle çarpın.
- Sonucu uygun birime çevirin: 1.000 Ω = 1 kΩ, 1.000.000 Ω = 1 MΩ.
4 halkalı direnç
1. ve 2. halka rakam, 3. halka çarpan, 4. halka toleranstır. Yaygın karbon film dirençler genellikle 4 halkalıdır ve toleransları ±%5'tir (altın).
5 halkalı direnç
1., 2. ve 3. halka rakam, 4. halka çarpan, 5. halka toleranstır. Metal film dirençler genellikle 5 halkalıdır ve ±%1 (kahverengi) toleranslıdır.
6 halkalı direnç
5 halkalı ile aynı okunur; 6. halka direncin sıcaklıkla ne kadar değiştiğini gösteren sıcaklık katsayısıdır (ppm/°C). Hassas ölçüm devrelerinde kullanılır.
Çözümlü örnekler
| Halkalar | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Kahverengi - Siyah - Turuncu - Altın | 10 × 1.000 | 10 kΩ ±%5 |
| Kırmızı - Kırmızı - Kahverengi - Altın | 22 × 10 | 220 Ω ±%5 |
| Sarı - Mor - Kırmızı - Altın | 47 × 100 | 4,7 kΩ ±%5 |
| Turuncu - Turuncu - Altın - Altın | 33 × 0,1 | 3,3 Ω ±%5 |
| Kahverengi - Siyah - Siyah - Kırmızı - Kahverengi | 100 × 100 | 10 kΩ ±%1 |
| Turuncu - Beyaz - Siyah - Siyah - Kahverengi | 390 × 1 | 390 Ω ±%1 |
| Gri - Kırmızı - Kırmızı - Altın | 82 × 100 | 8,2 kΩ ±%5 |
Örneğin 390 Ω direnç 4 halkalı olarak turuncu-beyaz-kahverengi-altın, 8,2 kΩ direnç ise gri-kırmızı-kırmızı-altın renklerinde görünür.
Renkler karışırsa nasıl emin olunur?
Emin olamadığınız direnci multimetrenin direnç (Ω) kademesinde ölçün. Kahverengi-kırmızı, turuncu-kırmızı ve mavi-mor özellikle loş ışıkta karışır; ısınmış dirençlerde renkler solabilir. Ölçümü devre dışında yapın, çünkü devredeki diğer parçalar sonucu değiştirir. Hızlı ve otomatik tanıma için LCR-T4 komponent test cihazı direnci ve değerini doğrudan gösterir.
SMD direnç kodları nasıl okunur?
SMD dirençlerde renk yerine rakam basılıdır.
- 3 haneli kod: İlk iki rakam değer, üçüncü rakam sıfır sayısıdır. 103 = 10 ve 3 sıfır = 10.000 Ω = 10 kΩ; 471 = 470 Ω.
- 4 haneli kod: İlk üç rakam değer, dördüncü sıfır sayısıdır. 1002 = 100 ve 2 sıfır = 10 kΩ; genellikle ±%1 dirençlerde kullanılır.
- R harfi: Ondalık noktayı gösterir. 4R7 = 4,7 Ω; R10 = 0,1 Ω.
- 000 ya da 0: Sıfır ohm, yani köprü (jumper) direnci.
Bazı hassas SMD dirençlerde iki rakam ve bir harften oluşan EIA-96 kodu kullanılır (ör. 01C); bunlar için üreticinin kod tablosuna bakılır. SMD kartlarda çalışıyorsanız 603 SMD direnç seti pek çok değeri bir arada sunar.
Direncin ne olduğunu, watt değerini ve nasıl seçileceğini direnç nedir rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Sık sorulan sorular
10k direnç hangi renkte?
4 halkalı 10 kΩ direnç kahverengi-siyah-turuncu-altın renklerindedir: 1 ve 0 rakamları, × 1.000 çarpanı ve ±%5 tolerans. 5 halkalı 10 kΩ direnç ise kahverengi-siyah-siyah-kırmızı-kahverengi şeklindedir.
220 ohm direnç renkleri nedir?
4 halkalı 220 Ω direnç kırmızı-kırmızı-kahverengi-altın renklerindedir. İki kırmızı 2 ve 2 rakamını, kahverengi × 10 çarpanını, altın ±%5 toleransı gösterir; LED devrelerinde sık kullanılır.
Direnç hangi taraftan okunur?
Altın ya da gümüş tolerans halkası sağda kalacak şekilde tutup soldan sağa okunur. Tolerans halkası genellikle diğer halkalardan biraz uzaktadır. Emin olamıyorsanız multimetreyle ölçün.
Altın ve gümüş halka ne anlama gelir?
Son halkada altın ±%5, gümüş ±%10 toleransı gösterir. Çarpan halkasında ise altın 0,1 ile, gümüş 0,01 ile çarpmak anlamına gelir; 10 Ω altındaki dirençlerde görülür.
SMD direnç 103 kaç ohm?
103 kodu 10 ile 3 sıfırı, yani 10.000 Ω'u gösterir. Bu da 10 kΩ'a eşittir. Aynı değer 4 haneli kodla 1002 olarak yazılır.
Özet
- Renk kodu direncin değerini ve toleransını halkalarla gösterir.
- Tolerans halkası sağda olacak şekilde soldan sağa okuyun.
- 4 halkada 2, 5 ve 6 halkada 3 rakam halkası vardır; ardından çarpan gelir.
- Altın ±%5, kahverengi ±%1 toleranstır.
- SMD dirençlerde 103 = 10 kΩ, 4R7 = 4,7 Ω; emin değilseniz ölçün.