L298N, iki DC motoru ya da bir bipolar step motoru sürebilen çift H-köprülü bir motor sürücüdür. Motorlar OUT1-OUT2 ve OUT3-OUT4 uçlarına, besleme 12V girişine bağlanır. IN1-IN2 pinleri birinci motorun yönünü, ENA pinine verilen PWM sinyali hızını belirler. Modül kanal başına yaklaşık 2A'e kadar akım verebilir, ancak üzerinde yaklaşık 2V gerilim kaybı olduğu için ısınır; küçük ve orta boy motorlar için uygundur.
Robot araba, konveyör, otomatik perde ya da küçük bir vinç... DC motorun hem yönünü hem hızını Arduino ile kontrol etmek istediğinizde ilk karşınıza çıkan modül L298N'dir. Ucuzdur, sağlamdır ve iki motoru aynı anda sürer. Bu rehberde L298N'nin bağlantısını, kodu ve sınırlarını anlatıyoruz.
L298N nedir?
L298N, içinde iki adet H-köprüsü bulunan bir motor sürücü entegresidir. H-köprüsü, motora giden akımın yönünü değiştirerek motorun iki yönde dönmesini sağlayan dört anahtardan oluşur. L298N modülleri bu entegreyi bir soğutucu, koruma diyotları, klemensler ve 5V regülatörüyle birlikte hazır olarak sunar; ör. L298N regülatörlü çift motor sürücü kartı ve L298N çift motor sürücü devresi. Entegrenin kendisi de ayrı olarak bulunur: L298N Multiwatt15 entegresi.
L298N modül pinleri
| Pin | Görevi |
|---|---|
| OUT1, OUT2 | Motor A bağlantısı |
| OUT3, OUT4 | Motor B bağlantısı |
| 12V (VS) | Motor besleme girişi |
| GND | Ortak toprak (Arduino GND'si ile birleştirilmelidir) |
| 5V | Jumper takılıyken 5V çıkış, çıkarıldığında lojik besleme girişi |
| ENA, ENB | Motor A ve B'nin etkinleştirme/hız (PWM) girişi |
| IN1, IN2 | Motor A'nın yönü |
| IN3, IN4 | Motor B'nin yönü |
L298N Arduino'ya adım adım nasıl bağlanır?
- Motorları bağlayın: Birinci motoru OUT1-OUT2'ye, ikinci motoru OUT3-OUT4'e bağlayın.
- Beslemeyi bağlayın: Motor güç kaynağının artısını 12V klemensine, eksisini GND'ye bağlayın. Arduino GND'sini de aynı GND'ye bağlayın; ortak toprak olmadan sinyaller çalışmaz.
- 5V jumper'ı: Besleme 12V veya altındaysa jumper takılı kalabilir; kart kendi 5V'unu üretir ve bu çıkış Arduino'yu besleyebilir. Besleme 12V'un üzerindeyse jumper'ı çıkarın ve 5V pinine Arduino'dan 5V verin.
- Yön pinleri: IN1 → D8, IN2 → D7, IN3 → D5, IN4 → D4.
- Hız pinleri: ENA ve ENB üzerindeki jumper'ları çıkarın; ENA → D9, ENB → D10 (PWM pinleri).
Yön ve hız nasıl kontrol edilir?
| IN1 | IN2 | Motor A |
|---|---|---|
| HIGH | LOW | İleri |
| LOW | HIGH | Geri |
| LOW | LOW | Serbest durma |
| HIGH | HIGH | Fren (kısa devre frenleme) |
Hız, ENA pinine analogWrite(9, 0-255) ile verilen PWM değeriyle ayarlanır. Örneğin analogWrite(9, 128) motoru yaklaşık yarım güçte çalıştırır. Düşük PWM değerlerinde motor kalkış için yeterli torku bulamayıp yalnızca vınlayabilir; bu normaldir. PWM'in mantığını DC motor hız kontrolü yazımızda anlattık.
L298N'nin sınırları nelerdir?
- Gerilim kaybı: L298N bipolar transistörlerle çalıştığı için üzerinde yaklaşık 2V (yüksek akımda daha fazla) gerilim düşer. 12V beslemede motora yaklaşık 10V ulaşır; düşük gerilimli motorlarda bu kayıp belirgindir.
- Akım: Kanal başına yaklaşık 2A sürekli akım sınırı vardır; kalkış akımı yüksek motorlarda daha düşük tutulmalıdır.
- Isınma: Kaybedilen gerilim ısıya dönüşür; soğutucu takılı olmalıdır.
- Verim: Pilli projelerde kayıp, çalışma süresini kısaltır.
Daha verimli bir sürücü gerekiyorsa MOSFET tabanlı sürücüler (TB6612FNG gibi düşük akımlı ya da BTS7960 gibi yüksek akımlı) tercih edilir. MOSFET'in avantajlarını MOSFET rehberimizde anlattık. Arduino Uno'nun üzerine doğrudan takılan sürücüler de vardır: L298NH 2A motor sürücü shield ve SMD L298 shield.
Hangi motorlarla kullanılır?
L298N, 5-12V arası çalışan küçük ve orta boy DC motorlar ve redüktörlü motorlar için uygundur; ör. 12V 35 rpm redüktörlü DC motor. Motor seçimi için redüktörlü motor rehberimize bakın. L298N bipolar step motorları da sürebilir, ancak akım sınırlaması olmadığı için step motorlarda A4988 ya da TMC serisi sürücüler daha uygundur; bkz. step motor ve sürücü seçimi.
Sık sorulan sorular
L298N kaç amper verir?
L298N kanal başına yaklaşık 2A sürekli akım verebilir. Daha yüksek akımlar ve kalkışta uzun süreli aşırı yük entegrenin ısınmasına ve korumaya geçmesine yol açar.
L298N 5V jumper'ı ne işe yarar?
Jumper takılıyken kart üzerindeki regülatör motor beslemesinden 5V üretir ve bu 5V hem kartın lojik devresini besler hem de 5V pininden çıkış olarak alınabilir. Besleme 12V'un üzerindeyse regülatörün aşırı ısınmaması için jumper çıkarılmalıdır.
Motor neden tam hızda dönmüyor?
L298N üzerindeki gerilim kaybı motora giden gerilimi düşürür. Ayrıca güç kaynağının akımı yetersizse gerilim yük altında düşer. Daha yüksek besleme ya da MOSFET tabanlı bir sürücü kullanılabilir.
ENA jumper'ı çıkarılmazsa ne olur?
Jumper takılıyken ENA sürekli HIGH olur ve motor her zaman tam hızda döner; yalnızca yön kontrol edilebilir. PWM ile hız ayarı için jumper çıkarılıp ENA bir PWM pinine bağlanmalıdır.
L298N ile 24V motor sürülür mü?
L298N entegresi daha yüksek gerilimlere dayanabilir, ancak modülün regülatörü ve kondansatörleri sınırlayıcı olabilir. 12V üzerinde 5V jumper'ı çıkarılmalı ve modülün belgesindeki en yüksek gerilim aşılmamalıdır.
Özet
- L298N iki DC motoru yön ve hız kontrolüyle sürer.
- IN pinleri yönü, ENA/ENB'ye verilen PWM hızı belirler.
- Arduino ve motor beslemesinin GND'si ortak olmalıdır.
- 12V üzerinde 5V jumper'ı çıkarılır.
- Yaklaşık 2V gerilim kaybı ve ısınma vardır; verim için MOSFET sürücüler tercih edilebilir.