TPA3116 ile Bluetooth'lu bir 2.1 ses sistemi kurmak için iki kanallı bir TPA3116 stereo amfi kartı, bir mono subwoofer amfi kartı (ya da hazır 2.1 kart), bir Bluetooth ses alıcı modülü, 12-24V DC bir adaptör ve 4-8 ohm hoparlörler gerekir. TPA3116 D sınıfı bir amfidir; verimi yüksektir ve az ısınır. Çıkışları köprü (BTL) yapıda olduğu için hoparlörün eksi ucu kesinlikle GND'ye bağlanmamalıdır.
Eski bir hoparlör setini Bluetooth'lu bir müzik sistemine dönüştürmek ya da atölyeye güçlü bir ses sistemi kurmak, hazır amfi modülleriyle bir öğleden sonralık iştir. Bu rehberde TPA3116 entegreli kartlarla Bluetooth'lu bir 2.1 ses sistemi kuruyor, güç kaynağı seçimini ve sık yapılan bağlantı hatalarını anlatıyoruz.
TPA3116 nedir?
TPA3116D2, Texas Instruments'ın ürettiği, D sınıfı (dijital anahtarlamalı) bir stereo ses amplifikatörü entegresidir. Geniş bir besleme aralığında (yaklaşık 4,5-26V DC) çalışır ve hem iki kanal stereo hem de iki kanalın birleştirildiği tek kanal (PBTL) modunda kullanılabilir. D sınıfı amfilerin verimi yüksek olduğu için harcanan gücün küçük bir kısmı ısıya dönüşür; bu yüzden kartlar küçük soğutucularla rahatça çalışır.
2.1 ses sistemi nedir?
2.1 sistem; sol ve sağ kanal için iki hoparlör (2) ve yalnızca bas sesleri veren bir subwoofer (.1) kullanır. Subwoofer amfisinin girişinde bir alçak geçiren filtre bulunur; böylece subwoofer'a yalnızca düşük frekanslar gider. Hazır 2.1 kartlarda bu filtre karta dahildir.
Hangi parçalar gerekir?
| Parça | Örnek | Görevi |
|---|---|---|
| Stereo amfi | TPA3116D2 2x50W mini amfi | Sol ve sağ hoparlörleri sürer |
| Subwoofer amfisi | XH-M544 TPA3116D2 mono amfi | Subwoofer'ı sürer |
| Bluetooth alıcı | XY-WRBT Bluetooth ses alıcı modülü | Telefondan gelen sesi alır |
| Güç kaynağı | 24V 3A adaptör | Amfileri besler |
| Hoparlörler | 4-8 Ω | Ses çıkışı |
Tek kartla çözüm isteyenler için Bluetooth alıcısı ve kumandası dahil TPA3116 2x50W kumandalı Bluetooth amfi devresi kablolamayı büyük ölçüde azaltır.
Bağlantı adım adım nasıl yapılır?
- Bluetooth modülünü bağlayın: Modülün L, R ve GND ses çıkışlarını stereo amfinin giriş soketine bağlayın.
- Subwoofer'a sinyal verin: Aynı L, R ve GND sinyalini subwoofer amfisinin girişine de paralel bağlayın; mono kartlar iki kanalı kendi içinde birleştirir.
- Hoparlörleri bağlayın: Her hoparlörün + ve - ucunu amfinin ilgili kanalının + ve - çıkışına bağlayın.
- Besleme: Adaptörün artı ve eksisini iki amfinin besleme girişine bağlayın. Bluetooth modülünü kendi giriş aralığına uygun gerilimle besleyin.
- İlk açılış: Ses düğmeleri kısıkken enerjiyi verin, telefonu modülle eşleştirin ve sesi yavaşça açın.
Önemli: TPA3116 çıkışları köprü (BTL) yapıdadır. Hoparlörün eksi ucunu GND'ye bağlamayın ve iki kanalın eksi uçlarını birleştirmeyin; bu, entegrenin korumaya geçmesine ya da bozulmasına yol açar.
Güç kaynağı nasıl seçilir?
Amfinin verebileceği güç besleme gerilimine bağlıdır; TPA3116 kartlarında en iyi sonuç genellikle 19-24V beslemeyle alınır. 12V ile de çalışır ama en yüksek ses gücü belirgin şekilde düşer. Adaptörün akımı, toplam çıkış gücünün yaklaşık yarısına göre hesaplanabilir, çünkü müzik çalarken ortalama güç tepe gücün çok altındadır. Örneğin 2x50W + 1x100W'lık bir sistem için 24V 4-5A bir adaptör rahat bir seçimdir; ev içi orta ses seviyelerinde 24V 3A da yeterli olur. Besleme gerilimi entegrenin sınırını (26V) aşmamalıdır.
Hoparlör empedansı ne olmalı?
TPA3116 kartları genellikle 4-8 Ω hoparlörlerle kullanılır. 4 Ω hoparlör aynı gerilimde daha yüksek güç alır ama amfiyi daha çok zorlar; 8 Ω hoparlörlerle güç düşer, ama amfi daha serin çalışır. Kartın etiketinde yazan en düşük empedansın altına inmeyin.
Uğultu ve parazit nasıl giderilir?
- Bluetooth modülü ile amfiyi aynı adaptörden besliyorsanız, araya bir DC-DC dönüştürücü ya da filtreli besleme koyun; toprak döngüsü uğultusu azalır.
- Ses kablolarını kısa tutun ve besleme kablolarından uzak geçirin.
- Cızırtı yalnızca telefon şarj olurken oluyorsa sorun telefon şarj aletinin gürültüsüdür.
- Kalitesiz ya da yetersiz adaptör yüksek seste sesin kesilmesine ve bozulmasına yol açar.
Amfi ve adaptör seçimini besleme tarafında ayrıntılı ele almak için AC ve DC farkı ile voltaj regülatörü yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TPA3116 kaç volt ile çalışır?
TPA3116D2 entegresi yaklaşık 4,5-26V DC aralığında çalışır. Kartlarda genellikle 12-24V önerilir; yüksek güç için 19-24V tercih edilir. 26V'un üzerindeki besleme entegreye zarar verir.
TPA3116 ısınır mı?
D sınıfı olduğu için verimlidir, ancak yüksek seste ve 4 Ω hoparlörle ısınır. Kartın soğutucusu takılı olmalı ve kutunun içinde hava dolaşımı bulunmalıdır.
Hoparlörün eksisini GND'ye bağlarsam ne olur?
TPA3116 çıkışları köprü yapıda olduğu için hoparlör eksisini GND'ye bağlamak çıkışı kısa devre eder. Amfi korumaya geçer, ses kesilir ya da entegre bozulabilir.
Araçta 12V ile kullanılabilir mi?
Evet, 12V ile çalışır ama çıkış gücü 24V beslemeye göre belirgin şekilde düşüktür. Araçta daha yüksek güç için bir DC-DC yükseltici ile 19-24V elde edilebilir.
2x50W yazan amfi gerçekten 50W verir mi?
Etiketteki güç, belirli bir gerilim, hoparlör empedansı ve bozulma oranında ölçülen değerdir. Düşük gerilim ya da 8 Ω hoparlörle elde edilen güç daha düşük olur.
Özet
- TPA3116, verimli bir D sınıfı stereo amfi entegresidir.
- 2.1 sistem: stereo amfi + mono subwoofer amfisi + Bluetooth alıcı.
- Hoparlör eksisi GND'ye bağlanmaz; çıkışlar köprü yapıdadır.
- En iyi güç için 19-24V; 26V aşılmaz.
- Uğultuya karşı ayrı ya da filtreli besleme ve kısa ses kabloları kullanılır.