ATtiny85, 8 bacaklı küçük bir AVR mikrodenetleyicidir: 8 KB flaş, 512 bayt RAM ve 6 G/Ç pini sunar. Tek bir sensör ya da birkaç LED gibi basit işlerde Arduino kartının yerine kullanılarak devreyi küçültür, ucuzlatır ve pil tüketimini düşürür. Arduino IDE'ye ATtiny kart paketi eklenerek programlanır; yükleme için Arduino'yu ISP programlayıcı olarak kullanmak ya da USB'li geliştirme kartı kullanmak mümkündür.
Bir projede yalnızca bir LED'i yakıp söndürmek ya da tek bir sensörü okumak için koca bir Arduino kartı kullanmak gereksiz olabilir. ATtiny85 bu tür küçük işler için tasarlanmış, tırnak büyüklüğünde bir mikrodenetleyicidir. Bu rehberde ATtiny85'i tanıtıyor, nasıl programlanacağını ve hangi projelerde kullanılacağını anlatıyoruz.
ATtiny85 nedir?
ATtiny85, Microchip (eski Atmel) tarafından üretilen, 8 bacaklı, 8 bitlik bir AVR mikrodenetleyicidir. Arduino Uno'daki ATmega328P ile aynı aileden olduğu için Arduino kodlarının birçoğu küçük değişikliklerle çalışır. Örnek: ATtiny85-20PU DIP-8.
ATtiny85 ve kardeşleri
| Model | Flaş | RAM | Örnek |
|---|---|---|---|
| ATtiny13A | 1 KB | 64 bayt | ATtiny13A-PU, ATtiny13-20PU |
| ATtiny45 | 4 KB | 256 bayt | ATtiny45V-10PU |
| ATtiny85 | 8 KB | 512 bayt | ATtiny85-20PU |
Hepsi aynı 8 bacaklı yapıdadır; kod boyutu ve bellek ihtiyacına göre seçilir. Kodda fazla değişken ve kütüphane kullanılıyorsa ATtiny85 en rahat seçenektir.
ATtiny85 pinleri
- Pin 8: VCC (yaklaşık 2,7-5,5V; "V" sürümlerinde daha düşük gerilim ve hız)
- Pin 4: GND
- Pin 1: RESET (PB5)
- Pin 5, 6, 7, 2, 3: PB0, PB1, PB2, PB3, PB4 G/Ç pinleri
- PB0 ve PB1 PWM, PB2, PB3, PB4 analog giriş olarak kullanılabilir; PB0 ve PB2 aynı zamanda I2C (SDA, SCL) pinleridir.
ATtiny85 adım adım nasıl programlanır?
- Kart paketi: Arduino IDE'de Ek Kart Yöneticisi URL'lerine bir ATtiny çekirdek paketinin adresini ekleyin ve paketi kurun (ör. ATTinyCore).
- Programlayıcı seçenekleri: En kolay yol, üzerine ATtiny takılan USB'li bir geliştirme kartıdır; ör. ATtiny13A/25/45/85 USB geliştirme ve programlama kartı. Alternatif olarak bir Arduino Uno'ya "ArduinoISP" örneğini yükleyip ISP programlayıcı olarak kullanabilirsiniz.
- Arduino as ISP bağlantısı: Uno D13 → ATtiny pin 7 (SCK), D12 → pin 6 (MISO), D11 → pin 5 (MOSI), D10 → pin 1 (RESET), 5V → pin 8, GND → pin 4. Uno'nun RESET ile GND arası 10 µF kondansatör, Uno'nun kendini sıfırlamasını önler.
- Saat ayarı: Kart menüsünden ATtiny85'i ve dahili 8 MHz (ya da 1 MHz) saati seçin, ardından bir kez "Önyükleyiciyi yaz" (Burn Bootloader) ile sigorta ayarlarını yapın.
- Yükleme: Programlayıcı olarak "Arduino as ISP" seçip "Programlayıcı kullanarak yükle" ile kodu yükleyin.
ATtiny85 ile proje fikirleri
- Gece lambası: ışık sensörüyle karanlıkta yanan LED.
- Pil ile çalışan küçük hatırlatıcı ya da zamanlayıcı.
- WS2812B LED halkası süsü (bkz. WS2812B rehberi).
- Fan ya da pompa için basit sıcaklık kontrolü.
- Basit bir sinyal üreteci ya da PWM kontrolü (bkz. PWM rehberi).
Düşük güç kullanımı
ATtiny85, uyku modunda mikroamper seviyesinde akım çekebilir; bu sayede düğme pil ya da küçük bir lityum pille uzun süre çalışan cihazlar yapılabilir. Kullanılmayan çevre birimlerini (ADC gibi) kapatmak, saat hızını düşürmek ve bekçi köpeği zamanlayıcısıyla (watchdog) periyodik uyanmak tüketimi azaltır. Düğme pillerle çalışırken akım sınırlarını düğme pil rehberimizde anlattık.
Sık sorulan sorular
ATtiny85 Arduino'nun yerine geçer mi?
Basit ve az pin gerektiren işlerde geçer. Ancak yalnızca 6 G/Ç pini, az belleği ve donanımsal seri portu olmadığı için karmaşık projelerde Arduino Nano gibi kartlar daha uygundur.
ATtiny85'te seri monitör kullanılır mı?
Donanımsal UART yoktur; ancak yazılımsal seri port ile bir pin üzerinden veri gönderilebilir ve bir USB-TTL dönüştürücüyle okunabilir.
ATtiny85 kaç MHz çalışır?
Dahili osilatörle 1 MHz ya da 8 MHz, PLL ile 16 MHz'e kadar çalıştırılabilir; harici kristalle 20 MHz'e kadar çıkar. Hız seçimi sigorta ayarlarıyla yapılır ve gerilim sınırlarına uyulmalıdır.
Burn Bootloader neden gerekli?
Bu işlem ATtiny'ye bir önyükleyici yüklemez; seçilen saat hızına göre sigorta ayarlarını yazar. Yapılmazsa ATtiny fabrika ayarındaki 1 MHz'de çalışır ve zamanlamalar yanlış olur.
ATtiny85 ile I2C kullanılır mı?
Evet; USI birimi üzerinden I2C kullanılabilir. Bunun için ATtiny'ye uygun I2C kütüphaneleri kullanılır; bkz. I2C rehberimiz.
Özet
- ATtiny85, 8 bacaklı, 8 KB flaşlı küçük bir AVR mikrodenetleyicidir.
- 6 G/Ç pini vardır; basit işlerde Arduino kartının yerine geçer.
- Arduino IDE'ye ATtiny paketi eklenerek programlanır.
- Yükleme USB'li geliştirme kartıyla ya da Arduino as ISP ile yapılır.
- Uyku modlarıyla pille çok uzun süre çalışabilir.