DC jak ölçüsündeki ilk sayı fişin dış çapını, ikinci sayı iç deliğin çapını milimetre olarak gösterir. 5.5x2.1 ve 5.5x2.5 jakların dış çapı aynıdır, yalnızca orta pim kalınlığı farklıdır. Bu yüzden dışarıdan çok benzer görünürler ama birbirinin yerine güvenle kullanılamazlar. Adaptör alırken ölçüyü, gerilimi ve kutbu birlikte kontrol edin.
Yeni bir adaptör aldığınızda fiş cihaza giriyor ama sallanıyor ya da hiç girmiyorsa, sorun büyük olasılıkla jak ölçüsündedir. Bu yazıda DC jak ölçülerinin nasıl okunduğunu, en sık karşılaşılan 5.5x2.1 ve 5.5x2.5 jaklar arasındaki farkı, merkez pozitif işaretini ve adaptör uyumunu anlatıyoruz. Adaptörün gerilim ve akım seçimini adaptör nasıl seçilir yazımızda ayrıca ele aldık.
DC jak nedir?
DC jak, adaptörden gelen doğru akımı cihaza taşıyan, silindir biçimli bir fiş ile ona uyan dişi soketten oluşan bir güç konnektörüdür. İngilizcede "barrel jack" olarak da geçer. Fişin içinde bir delik, soketin ortasında ise bir pim bulunur. Pim bir kutbu, fişin dış metal gövdesi diğer kutbu taşır.
5.5x2.1 ölçüsü ne anlama gelir?
5.5x2.1 ölçüsü, fişin dış çapının 5,5 mm, iç deliğinin ya da soketteki orta pimin çapının 2,1 mm olduğunu gösterir. İlk sayı her zaman dış çap, ikinci sayı iç çaptır. Bazı ürünlerde fişin uzunluğu da üçüncü bir değer olarak yazılır; örneğin 5.5x2.1x11 mm.
5.5x2.1, hobi elektroniğinde en yaygın ölçüdür. Arduino Uno kartındaki güç girişi, birçok güvenlik kamerası, LED şerit adaptörü ve küçük ağ cihazı bu ölçüyü kullanır.
5.5x2.1 ile 5.5x2.5 arasındaki fark nedir?
İki jak arasındaki tek fark iç çaptır: 5.5x2.1'de orta pim 2,1 mm, 5.5x2.5'te 2,5 mm'dir. Dış çap ikisinde de 5,5 mm olduğu için gözle ayırt etmek zordur. Fark ancak takarken ya da ölçerken anlaşılır.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| 2.1 fiş, 2.1 sokete | Tam oturur, sağlam temas |
| 2.5 fiş, 2.5 sokete | Tam oturur, sağlam temas |
| 2.1 fiş, 2.5 sokete | Girmez ya da zorlanır; zorlamak soketi bozabilir |
| 2.5 fiş, 2.1 sokete | Girer ama orta pim gevşek kalır; temas kesilip gelebilir |
En tehlikeli durum sonuncusudur. 2.5 fiş 2.1 sokete takıldığında cihaz çalışıyor gibi görünür, ancak gevşek temas kıvılcıma, ısınmaya ve cihazın sürekli kapanıp açılmasına yol açabilir. Bu yüzden "nasılsa giriyor" diye farklı ölçüleri karıştırmayın.
Diğer yaygın DC jak ölçüleri hangileridir?
5.5x2.1 ve 5.5x2.5 dışında özellikle dizüstü bilgisayarlarda ve küçük cihazlarda farklı ölçüler de kullanılır. En sık karşılaşılanlar şunlardır:
| Ölçü (mm) | Sık görüldüğü yer |
|---|---|
| 5.5x2.1 | Arduino, kamera, LED şerit, modem |
| 5.5x2.5 | Bazı dizüstü bilgisayarlar, monitör ve endüstriyel cihazlar |
| 3.5x1.35 | Küçük cihazlar, bazı dizüstü bilgisayarlar |
| 4.0x1.7 | Bazı dizüstü bilgisayar modelleri |
| 4.5x3.0 ve 7.4x5.0 | Bazı marka dizüstü bilgisayarlar (orta pimli tip) |
Dizüstü bilgisayar adaptörlerinde aynı marka içinde bile farklı ölçüler bulunabilir. Yedek adaptör alırken cihazınızın eski adaptörünün etiketine ya da kullanım kılavuzuna bakın.
Merkez pozitif ne demek?
Merkez pozitif, fişin iç deliğinin (sokette orta pimin) artı (+), dış gövdenin eksi (-) olduğu anlamına gelir. Hobi ve kamera adaptörlerinin büyük çoğunluğu merkez pozitiftir. Adaptör etiketinde bu durum, ortada bir nokta ve iki yanında "+" ile "-" işaretleri olan küçük bir sembolle gösterilir. Ortadaki noktaya bağlanan işaret "+" ise adaptör merkez pozitiftir.
Bazı müzik aletleri efekt pedalları gibi cihazlar merkez negatif çalışır. Ters kutuplu adaptör takmak koruması olmayan bir cihazı bozabilir. Emin değilseniz fişin uçlarını multimetreyle ölçün: kırmızı prob ortaya, siyah prob dışa değerken ekranda artı değer görüyorsanız fiş merkez pozitiftir. Ölçümün ayrıntıları için multimetre nasıl kullanılır yazımıza bakabilirsiniz.
Adaptörün cihaza uyduğunu nasıl kontrol edersiniz?
Bir adaptörün cihaza uyması için gerilim, akım, kutup ve jak ölçüsünün dördü birden uygun olmalıdır. Aşağıdaki sırayı izleyin:
- Cihazın üzerindeki ya da kılavuzundaki giriş gerilimini okuyun; adaptör çıkışı aynı olmalıdır.
- Adaptörün akım değeri cihazın çektiği akıma eşit ya da daha yüksek olmalıdır.
- Kutup sembolünü karşılaştırın; çoğu cihaz merkez pozitiftir.
- Jak ölçüsünü kontrol edin. Emin değilseniz kumpasla dış çapı ölçün; iç çap için 2,1 mm ve 2,5 mm matkap ucunu ya da pimi deneyin.
- Fiş takıldığında sallanmamalı ve sonuna kadar oturmalıdır.
Örneğin 12V ve en fazla 3A çeken bir LED sistemi için 12V 3A FJ-SW1203000D adaptör gerilim ve akım açısından uygundur; fiş ölçüsünü ürün sayfasından kontrol edin. Komponentci'deki adaptörler kategorisinde modelleri gerilime göre filtreleyebilirsiniz.
Kendi projeniz için hangi jakı seçmelisiniz?
Kendi projenizde, piyasada adaptörü en kolay bulunan 5.5x2.1 ölçüsünü ve merkez pozitif bağlantıyı seçmeniz en pratik yoldur. Kutu üzerine takmak için DC-022B 5.5x2.1mm DC jak şasesi, kablo ucuna takmak için DC-022 5.5x2.1mm erkek DC jak fişi kullanabilirsiniz. Cihazınız 5.5x2.5 istiyorsa 5.5x2.5mm DC jak şasesi ve DC-022 5.5x2.5mm erkek DC jak fişi eşleşen parçalardır.
Soketlerin taşıyabileceği akım modele göre değişir. Yüksek akım çeken bir projede ürünün veri sayfasındaki akım değerine bakın. Farklı jak ve fiş seçeneklerini jak ve fiş kategorisinde bulabilirsiniz.
Güvenlik uyarısı: Adaptörün 220V tarafını açmayın ve kablosunu kesip eklemeyin. Hasarlı, ısınan ya da kablosu ezilmiş adaptörü kullanmayın.
Sık sorulan sorular
5.5x2.1 fiş 5.5x2.5 sokete takılır mı?
5.5x2.1 fiş 5.5x2.5 sokete genellikle girmez, çünkü soketteki 2,5 mm pim fişin 2,1 mm deliğinden kalındır. Zorlayarak takmaya çalışmak fişin iç yayını ya da soketi bozabilir. Bu durumda doğru ölçüde fişi olan bir adaptör kullanın ya da iki ölçü arasında uygun bir dönüştürücü kullanın.
DC jak ölçüsü nasıl ölçülür?
DC jak ölçüsünü kumpasla ölçersiniz. Dış çap fişin metal gövdesinden doğrudan okunur; 5,5 mm en yaygın değerdir. İç çapı ölçmek zordur; pratik yol, 2,1 mm ve 2,5 mm matkap uçlarını ya da bilinen bir fişi denemektir. Sokette ise orta pimin kalınlığını kumpasın uç kısmıyla ölçebilirsiniz.
USB'den 5.5x2.1 jaklı bir cihaz besleyebilir miyim?
Cihaz 5V ile çalışıyor ve USB portunun verebileceği akımdan az çekiyorsa besleyebilirsiniz. Bunun için USB - 5.5x2.1mm jak dönüştürücü kablo kullanılır. USB yalnızca 5V verir; 9V veya 12V isteyen cihazlar bu kabloyla çalışmaz. Cihazın etiketindeki gerilimi ve kutbunu kontrol etmeden bağlamayın.
Adaptörün akım değeri yüksek olursa cihaz bozulur mu?
Hayır, adaptörün akım değeri yüksek olduğu için cihaz bozulmaz. Cihaz yalnızca ihtiyaç duyduğu akımı çeker; adaptörün akım değeri verebileceği en yüksek sınırı gösterir. Örneğin 1A çeken bir cihaz 3A adaptörle güvenle çalışır. Önemli olan gerilimin aynı, kutbun doğru ve jak ölçüsünün uyumlu olmasıdır.
DC jak neden ısınır veya temassızlık yapar?
DC jak çoğu zaman yanlış ölçüde fiş, gevşemiş yay ya da aşınmış temas yüzeyi yüzünden ısınır ve temassızlık yapar. Kötü temas noktasında direnç artar, akım geçtikçe ısı oluşur ve sorun zamanla büyür. Fişin doğru ölçüde olduğundan emin olun. Lehim bacağı çatlamış ya da yayı gevşemiş soketi yenisiyle değiştirin.
Özet
- DC jak ölçüsünde ilk sayı dış çap, ikinci sayı iç çaptır (mm).
- 5.5x2.1 ve 5.5x2.5 jakların dış çapı aynı, orta pimi farklıdır.
- 2.5 fişi 2.1 sokete takmak gevşek temasa ve ısınmaya yol açar.
- Çoğu adaptör merkez pozitiftir; etiketteki sembolü kontrol edin.
- Uyum için gerilim, akım, kutup ve jak ölçüsü birlikte doğru olmalıdır.