Kablo bağı çeşitleri malzemeye ve ölçüye göre ayrılır: iç mekânda standart naylon, güneş gören yerde UV dayanımlı siyah, zorlu ortamda paslanmaz çelik, tekrar kullanım için açılabilir kablo bağı seçilir. Ölçü boy x genişlik olarak yazılır; 200x2,5 mm, 200 mm uzunluk ve 2,5 mm genişlik demektir. Genişlik arttıkça bağ daha sağlamdır.
Pano içi kablolama, bir robotun kablo demeti, çatıdaki güneş paneli hattı ya da masa altındaki kablo karmaşası… Hepsinin ortak çözümü kablo bağıdır; halk arasında cırt kelepçe ya da plastik kelepçe de denir. Ancak her kablo bağı her işe uygun değildir: güneşte kısa sürede kırılan da var, yıllarca dayanan da. Bu yazıda kablo bağı ölçülerinin nasıl okunduğunu, malzeme çeşitlerini ve işinize uygun bağın nasıl seçileceğini anlatıyoruz.
Kablo bağı nedir?
Kablo bağı, dişli bir şerit ile bu şeridi tek yönde kilitleyen bir başlıktan oluşan, kabloları ve boruları demet halinde sabitlemeye yarayan bir bağlama elemanıdır. Şerit başlıktan geçirilip çekildiğinde başlıktaki dil dişlere oturur ve bağ geri açılmaz. Standart kablo bağları genellikle naylon 6.6 (poliamid) malzemeden üretilir.
Kablo bağı ölçüsü nasıl okunur?
Kablo bağı ölçüsü boy x genişlik şeklinde, milimetre cinsinden yazılır: 200x2,5 mm, 200 mm uzunluğunda ve 2,5 mm genişliğinde bir bağ demektir. Boy, bağın sarabileceği demetin çapını; genişlik ise bağın taşıyabileceği yükü belirler. Bazı üreticiler ürün adına sarılabilecek en büyük demet çapını da ekler.
| Ölçü (boy x genişlik) | Ürün adındaki en büyük demet çapı | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| 100x2,5 mm | Ø26 mm | Elektronik kart içi, ince kablolar |
| 150x2,5 mm | Ø35 mm | Küçük kablo demetleri, cihaz içi |
| 200x2,5 mm | Ø50 mm | Masa altı, pano içi ince demetler |
| 250x3,5 mm | Ø65 mm | Orta kalınlıkta demetler |
| 370x3,5 mm | Ø100 mm | Kalın demetler, hortum ve boru |
| 370x7,5 mm | Ø102 mm | Ağır hizmet, kalın güç kabloları |
Tablodaki çaplar Terminalsan TCT serisinin ürün adlarından alınmıştır; başka markalarda değer biraz farklı olabilir. Pratikte demet çapının, bağın boyunun π'ye bölümünden belirgin şekilde küçük olması gerekir; çünkü başlık ve çekip kesmek için kalan uç da boydan pay alır.
Gwest ürünlerinde kod da ölçüyü anlatır. Örneğin Gwest GT 200 MB 200x2,5 mm siyah kablo bağı adındaki 200 boyu, M harfi 2,5 mm genişliği, B harfi siyah rengi gösterir. Aynı serinin beyaz sürümü Gwest GT 200 M 200x2,5 mm beyaz kablo bağı adıyla satılır. Serideki diğer genişlik harfleri I (3,6 mm), ST (4,8 mm) ve HD (7,6 mm ya da 9 mm) şeklindedir; koddaki UV eki ise ultraviyole dayanımlı siyah sürümü gösterir.
Kablo bağı çeşitleri nelerdir?
Kablo bağları malzeme ve yapıya göre dört ana gruba ayrılır: standart naylon, UV dayanımlı, metal (paslanmaz çelik) ve açılabilir. Bunların yanında etiketli, distanslı ve yapışkan tabanlı özel türler de vardır.
Standart naylon kablo bağı
Standart naylon kablo bağı iç mekânda, güneş ışığı almayan yerlerde kullanılır. Beyaz (doğal) ve siyah renkleri en yaygın olanlardır; renkli sürümler kabloları gruplamak ve işaretlemek için kullanılır. Pano içi, masa altı ve cihaz içi düzenlemenin büyük kısmı bu bağlarla yapılır.
UV dayanımlı siyah kablo bağı
UV dayanımlı kablo bağı, güneş ışığına maruz kalan dış mekân uygulamaları için katkılı malzemeden üretilir. Standart naylon güneş altında zamanla gevrekleşip kırılabilir. Önemli bir ayrıntı: her siyah kablo bağı UV dayanımlı değildir; ürün adında UV ibaresini arayın. Gwest GT 200 M UV 200x2,5 mm ultraviyole siyah kablo bağı güneş paneli hatları ve çatı kablolaması için tipik bir seçimdir.
Paslanmaz çelik kablo bağı
Paslanmaz çelik kablo bağı; açık hava, yüksek sıcaklık, kimyasal ortam ve titreşim gibi naylonun zorlandığı yerlerde kullanılır. Gwest MTL 260 ST 260x4,6 mm metal kablo bağı bu gruba örnektir. Metal kenar kablo yalıtımına zarar verebileceğinden kablonun doğrudan temas edeceği yerlerde PVC kaplı metal bağlar tercih edilir; PVC kaplama aynı zamanda elektriksel yalıtım sağlar.
Açılabilir (sökülebilir) kablo bağı
Açılabilir kablo bağı, başlığındaki küçük bir dil bastırılarak çözülebilen ve tekrar kullanılabilen bir bağdır. Sık değişen prototip kablolamaları, geçici düzenlemeler ve bakım gerektiren hatlar için uygundur. Gwest GTA 200HD 200x7,6 mm açılabilir beyaz kablo bağı geniş gövdesiyle hem sağlam hem de sökülebilir bir seçenektir.
Hangi kablo bağını seçmeliyim?
Doğru kablo bağı, ortam (iç ya da dış mekân), demet çapı ve yük birlikte düşünülerek seçilir. Aşağıdaki tablo yaygın durumlar için bir başlangıç noktasıdır.
| Kullanım yeri | Önerilen tür | Örnek ölçü |
|---|---|---|
| Elektronik kart ve cihaz içi | Standart naylon, ince | 100x2,5 mm |
| Pano içi kablo demeti | Standart naylon, beyaz ya da siyah | 200x2,5 mm, 200x3,6 mm |
| Güneş paneli, çatı, bahçe | UV dayanımlı siyah | 200x2,5 mm, 300x4,8 mm |
| Egzoz yakını, kimyasal ya da titreşimli ortam | Paslanmaz çelik ya da PVC kaplı metal | 260x4,6 mm |
| Sık değişen prototip kablolaması | Açılabilir | 200x7,6 mm |
Kablo bağını takarken şu adımları izleyin:
- Demetin çapını ölçün ve rahatça saran, ucu çekmeye yetecek boyda bir bağ seçin.
- Ortama göre malzemeyi belirleyin: iç mekânda standart, güneşte UV dayanımlı, zorlu ortamda metal.
- Şeridi dişli yüzü içeride kalacak şekilde başlıktan geçirin.
- Bağı elle sıkın; düzenli ve eşit sıkma için kablo bağı pensesi kullanın.
- Fazla ucu başlığın hemen yanından, keskin çıkıntı kalmayacak şekilde kesin.
Gwest TG-008 kablo bağı sıkma pensesi bağı ayarlanan kuvvette sıkıp ucu düz keser; böylece pano içinde ele batan uçlar kalmaz. Veri ve ince sinyal kablolarını aşırı sıkmayın; kablo ezilirse içindeki iletkenler zarar görebilir. Kablo uçlarının bağlantısı için kablo pabucu çeşitleri ve klemens nedir yazılarımıza da göz atabilirsiniz. Tüm modelleri mağazamızın konnektör, klemens ve kablo bağları kategorisinde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kablo bağı ile cırt kelepçe aynı şey mi?
Evet, kablo bağı ile cırt kelepçe günlük dilde aynı ürünü ifade eder. Piyasada plastik kelepçe, kablo kelepçesi ve tie wrap adları da kullanılır. Ancak "cırt" kelimesi bazen cırt cırtlı (kanca-tüy) bantlar için de kullanıldığından alışverişte ölçü ve malzemeyi belirtmek karışıklığı önler. Teknik kataloglarda en yaygın ad kablo bağıdır.
200x2,5 mm kablo bağı ne demek?
200x2,5 mm kablo bağı, 200 mm uzunluğunda ve 2,5 mm genişliğinde bir bağ demektir. İlk sayı boyu, ikinci sayı şerit genişliğini gösterir. Bu ölçüdeki bağların ürün adında en büyük demet çapı Ø50 mm olarak verilebilir. İnce kablo demetleri, pano içi ve masa altı düzenlemeleri için en çok kullanılan ölçülerden biridir.
Siyah kablo bağı UV dayanımlı mı?
Hayır, her siyah kablo bağı UV dayanımlı değildir. UV dayanımı, malzemeye eklenen katkıyla sağlanır ve ürün adında genellikle "UV" ya da "ultraviyole" olarak belirtilir. Standart siyah bağlar iç mekân için üretilir ve güneş altında beyaz bağlar gibi zamanla gevrekleşebilir. Dış mekânda kullanacağınız bağı alırken ürün adında UV ibaresini mutlaka kontrol edin.
Kablo bağı geri açılır mı?
Standart kablo bağları tek kullanımlıktır ve kesilerek çıkarılır. Kilit dilini ince bir uçla kaldırarak açmak mümkün olsa da bu dili zayıflatır ve bağ ikinci kullanımda güvenle tutmayabilir. Sık sökülüp takılacak bağlantılar için başlığında açma dili bulunan açılabilir kablo bağı kullanın. Bu bağlar defalarca açılıp kapatılabilecek şekilde tasarlanmıştır.
Metal kablo bağı nasıl sıkılır?
Metal kablo bağı, elle yeterince sıkılamadığı ve ucu keskin kaldığı için metal bağlara uygun bir sıkma pensesiyle takılır. Pense şeridi gerer, ardından fazla ucu başlığa yakın keser. Elle sıkılan metal bağ gevşek kalabilir ve keskin ucu yaralanmaya yol açabilir. Kablo yalıtımıyla doğrudan temas eden yerlerde PVC kaplı metal bağ tercih edin.
Özet
- Kablo bağı ölçüsü boy x genişlik olarak okunur: 200x2,5 mm, 200 mm boy ve 2,5 mm genişliktir.
- Boy demet çapını, genişlik ise bağın dayanımını belirler.
- Güneş gören yerlerde ürün adında UV ibaresi olan siyah kablo bağı kullanılmalıdır; her siyah bağ UV dayanımlı değildir.
- Zorlu ortamlarda paslanmaz çelik, kabloya temas eden yerlerde PVC kaplı metal bağ tercih edilir.
- Sık değişen kablolamada açılabilir kablo bağı, düzgün sıkma ve kesme için kablo bağı pensesi kullanılır.