Krimp Pensesi Seçimi: Dupont, JST, Pabuç, Yüksük, RJ45

Lehim her yerde doğru cevap değildir. Titreşimli ortamlarda, panolarda ve hazır konnektörlerde kablo ile terminal arasındaki bağlantı krimp yani sıkma yöntemiyle yapılır. İyi bir krimp lehimden daha dayanıklıdır, kötü bir krimp ise zor bulunan bir arızanın kaynağıdır. Bu yazıda terminal türüne göre doğru krimp pensesini, sıkma adımlarını ve bağlantının nasıl test edileceğini anlatıyoruz.

Krimp pensesi nedir?

Krimp pensesi, kablonun ucuna takılan metal terminali belirli bir şekle ezerek iletkenle terminal arasında gaz geçirmez bir bağlantı oluşturan sıkma aletidir. Doğru yapılmış krimpte kablo telleri ile terminal soğuk kaynak benzeri bir bütün oluşturur; bağlantı ne gevşer ne de içine hava ve nem girer.

Bu sonucu sağlayan, çenenin profilidir. Her terminal türü kendi çene şeklini ister. Bu nedenle tek bir penseyle her şeyi sıkmak mümkün değildir. Pense seçerken önce hangi terminalleri kullanacağınızı, sonra bu terminallerin kablo kesit aralığını belirlemeniz gerekir.

Hangi terminal için hangi krimp pensesi gerekir?

Her terminal türü için o terminalin şekline uygun çeneye sahip bir krimp pensesi gerekir; kesit aralığı da pensenin üzerindeki aralıkla uyuşmalıdır. Aşağıdaki tablo yaygın terminalleri ve uygun pense tiplerini özetler. Kesit değerleri ürün sayfalarından alınmıştır.

İzoleli pabuçları sıradan bir penseyle ya da izolesiz pabuç çenesiyle sıkmak plastik kılıfı yırtar. Yüksükleri pabuç çenesiyle sıkmak ise yüksüğü yassılaştırır ve klemens vidasına düzgün oturmaz. Pense çeşitlerini penseler kategorisinde görebilirsiniz.

Dupont ve JST terminal nasıl sıkılır?

Dupont ve JST terminalleri, iki kademeli açık namlu çenesiyle önce iletken kanatları, sonra yalıtım kanatları aynı anda kablonun üzerine kıvrılarak sıkılır. Terminalin ön kısmındaki kanatlar çıplak teli, arka kısmındaki kanatlar kablonun yalıtımını kavrar. JST XH terminali ürün bilgisine göre AWG 30-22 kablolarla kullanılır.

1. Kablonun ucundan yaklaşık terminalin iletken kanatlarının boyu kadar, genellikle 2-3 mm yalıtım sıyırın.
2. Telleri parmaklarınızla hafifçe bükün; telleri lehimle kalaylamayın, kalaylı tel krimp altında zamanla gevşer.
3. Terminali kanatları yukarı bakacak şekilde, kablo kesitine uygun kademeye yerleştirin.
4. Kabloyu, çıplak tel iletken kanatlarının altında, yalıtım ise yalıtım kanatlarının altında kalacak şekilde sürün.
5. Penseyi sonuna kadar sıkın; cırcırlı penselerde mekanizma kendiliğinden açılana kadar bırakmayın.
6. Terminali Dupont konnektör kitindeki plastik gövdeye, kilit dili gövdedeki pencereye oturana kadar itin.

Dupont ve JST tipi terminaller için ayrı bir terminal pensesi gerekir; bu penseler genellikle çok kademeli, dar çeneli modellerdir. Konnektör türlerinin farkları için konnektör çeşitleri yazımıza, hazır kablolar için jumper kablo çeşitleri yazımıza bakabilirsiniz.

İzoleli pabuç ve kablo yüksüğü nasıl sıkılır?

İzoleli pabuç, kılıfının rengiyle aynı renkli çene yuvasında; kablo yüksüğü ise kesitine uygun kare çene yuvasında tek seferde sıkılır. Yaygın renk kodunda kırmızı 0,5-1,5 mm², mavi 1,5-2,5 mm², sarı 4-6 mm² kablo içindir. Kesitler kablo pabucu çeşitleri yazımızda ayrıntılı anlatılıyor.

1. Pabucun ya da yüksüğün metal boyu kadar yalıtım sıyırın; çıplak tel dışarıda kalmamalıdır.
2. Telleri hafifçe bükün ve tamamını pabucun ya da yüksüğün içine sokun.
3. Pabucu kılıf rengine uyan çene yuvasına yerleştirin; yüksükte kesit yuvasını seçin.
4. Penseyi sonuna kadar sıkın ve cırcırın açılmasını bekleyin.
5. Yüksüğün ucundan tel taşmışsa yan keskiyle düzleyin.

HSC86-4A sıkma pensesi ürün bilgisine göre 0,25-6 mm² yüksüklerde kullanılır ve kare kesitli bir sıkma yapar. Daha ince kablolar için HSC8 6-4 yüksük pensesi 0,08 mm²'den başlar. Pano işlerinde izoleli yüksük seti farklı kesitleri bir arada sunar.

RJ45 konnektör nasıl sıkılır?

RJ45 konnektör, sekiz damar standart renk sırasına dizilip konnektörün sonuna kadar itildikten sonra ağ pensesinin 8P8C yuvasında sıkılır. En yaygın sıra T568B'dir: beyaz-turuncu, turuncu, beyaz-yeşil, mavi, beyaz-mavi, yeşil, beyaz-kahverengi, kahverengi.

1. Dış kılıfı yaklaşık 2-3 cm sıyırın ve çiftleri açın.
2. Damarları T568B sırasına dizin, düzleştirin ve aynı boyda kesin.
3. Damarları konnektörün içine, uçları ön yüzeye değene kadar itin; dış kılıf konnektörün içinde kalmalıdır.
4. Konnektörü pensenin 8P8C yuvasına yerleştirip sonuna kadar sıkın.
5. Kablonun iki ucunu da aynı sırayla sıktıysanız düz kablo elde edersiniz.

Ez-plug tipi konnektörlerde damarlar konnektörün önünden dışarı çıkar; RJ45 Ez-Plug pensesi sıkarken taşan uçları da keser. Bu yöntem renk sırasını kontrol etmeyi kolaylaştırır. Normal konnektörler için RJ45 Cat5 Cat6 RJ11 ağ sıkma pensesi kullanılabilir.

Krimp bağlantısı nasıl test edilir?

Krimp bağlantısı, önce gözle, sonra elle çekerek, son olarak da multimetre ya da kablo test cihazıyla kontrol edilir. Gözle bakarken iletken kanatların telleri tamamen sardığından, yalıtım kanatlarının kılıfı kavradığından ve çıplak telin terminalin dışında kalmadığından emin olun.

• Çekme testi: Kabloyu terminalden elle, sert ama kopartmayacak şekilde çekin. Kablo terminalden kayıyorsa krimp yetersizdir; terminali kesip yeniden yapın.
• Süreklilik testi: Multimetreyi süreklilik konumuna alıp kablonun iki ucu arasını ölçün. Kabloyu oynatırken ses kesiliyorsa temassızlık vardır.
• RJ45 testi: Kablo test cihazında sekiz damarın sırayla ve aynı sırada yandığını kontrol edin.

Sık sorulan sorular

Krimp yerine lehim yapılabilir mi?

Bazı durumlarda yapılabilir, ancak krimp için tasarlanmış terminallerde önerilmez. Lehim, telin esnek kısmı ile sert kısmı arasında bir kırılma noktası oluşturur; titreşimde tel bu noktadan kopabilir. Krimp terminaline lehim akıtmak ise terminalin plastik gövdeye oturmasını engelleyebilir. Krimp için tasarlanmış terminalleri uygun penseyle sıkmak en güvenilir sonucu verir.

Dupont terminali normal penseyle sıkılır mı?

Dupont terminali normal bir penseyle sıkılabilir gibi görünse de sonuç güvenilir olmaz. Normal pense kanatları içe kıvırmaz, ezip yassılaştırır. Böyle bir terminal plastik gövdeye oturmayabilir ve teli tam kavramaz. Birkaç kablo için geçici bir çözüm olabilir, ancak düzenli işler için açık namlulu terminallere uygun kademeli bir terminal pensesi kullanın.

Cırcırlı krimp pensesi ne işe yarar?

Cırcırlı krimp pensesi, sıkma tamamlanmadan çenenin açılmasını engelleyerek her terminalin aynı basınçla sıkılmasını sağlar. Kullanıcı yarıda bırakırsa mekanizma açılmaz; tam sıkma yapıldığında kendiliğinden bırakır. Bu sayede yorgunluk ya da dikkatsizlik yüzünden eksik sıkılmış terminal oluşmaz. Çok sayıda terminal sıkılan pano ve kablo demeti işlerinde özellikle faydalıdır.

Kablo yüksüğü neden kullanılır?

Kablo yüksüğü, çok telli esnek kablonun ucunu tek bir sağlam pim hâline getirerek klemens vidasının altında dağılmasını önlemek için kullanılır. Yüksüksüz takılan esnek kabloda tellerin bir kısmı vidanın dışında kalabilir, temas alanı azalır ve bağlantı ısınabilir. Pano ve vidalı klemens bağlantılarında esnek kabloya yüksük takmak yaygın bir uygulamadır.

RJ45 kablom neden çalışmıyor?

RJ45 kablosu çoğunlukla damar sırası yanlış olduğu ya da damarlar konnektörün sonuna kadar itilmediği için çalışmaz. Konnektörü yandan bakarak kontrol edin; sekiz damarın ucu da ön yüzeye değmelidir. Kablo test cihazında bir damar yanmıyorsa ya da sıra karışıksa o ucu kesip yeniden sıkın. Cat6 kablolarda damarlar daha kalın olduğundan uygun konnektör kullanın.

Özet

• Krimp pensesi terminal türüne uygun çene profiliyle seçilir; tek pense her terminali sıkamaz.
• Dupont ve JST için kademeli açık namlu çenesi, izoleli pabuç için renk kodlu çene, yüksük için kare çene, RJ45 için 8P8C yuvası gerekir.
• Telleri kalaylamayın; yalıtımı terminalin metal boyu kadar sıyırın.
• RJ45'te en yaygın sıra T568B'dir; damarlar konnektörün ön yüzeyine kadar itilmelidir.
• Her krimpten sonra gözle kontrol, çekme testi ve süreklilik testi yapın.