OLED, LCD ve TFT ekran seçimi, ne göstereceğinize ve kartınızın belleğine bağlıdır. Yalnızca yazı ve sayı için 16x2 ya da 20x4 karakter LCD, küçük grafik ve yüksek kontrast için 128x64 OLED, renkli arayüz ve görsel için TFT seçilir. TFT ekranlar fazla bellek istediği için ESP32 gibi güçlü kartlarla daha rahat çalışır.
Bir sıcaklık göstergesi, bir menü sistemi ya da küçük bir oyun konsolu yaparken ilk karar ekrandır. Komponent mağazalarında en sık karşılaşılan üç seçenek karakter LCD, OLED ve TFT ekranlardır. Üçü de Arduino ve ESP32 ile çalışır ama gösterebildikleri, kullandıkları pin sayısı ve kartınızdan istedikleri bellek birbirinden çok farklıdır. Bu yazıda üç ekranı karşılaştırıyor, hangi projede hangisinin seçileceğini adım adım anlatıyoruz.
Karakter LCD, OLED ve TFT ekran nedir?
Karakter LCD, önceden tanımlı harf ve rakamları sabit kutucuklarda gösteren, arkadan aydınlatmalı tek renkli bir sıvı kristal ekrandır. 16x2 modeli 2 satırda 16'şar karakter, 20x4 modeli 4 satırda 20'şer karakter gösterir.
OLED ekran, her pikseli kendi ışığını üreten, arka aydınlatma gerektirmeyen bir grafik ekrandır. Hobi projelerinde en yaygın olanı SSD1306 sürücülü 0,96 inç 128x64 piksel modeldir. TFT ekran ise her pikseli ince film transistörlerle kontrol edilen, arkadan aydınlatmalı, renkli bir grafik LCD'dir; ILI9341, ST7735 ve ST7789 sürücülü modeller yaygındır.
OLED, LCD ve TFT arasındaki fark nedir?
Temel fark, ekranın ne gösterebildiğidir: karakter LCD yalnızca yazı, OLED tek renkli grafik, TFT ise renkli grafik gösterir. Pin sayısı ve bellek ihtiyacı da bu sırayla artar.
| Özellik | Karakter LCD (16x2 / 20x4) | OLED (SSD1306) | TFT (ILI9341 / ST7735 / ST7789) |
|---|---|---|---|
| Ne gösterir? | Yalnızca karakter | Tek renkli grafik ve yazı | Renkli grafik, görsel, arayüz |
| Örnek çözünürlük | 32 ya da 80 karakter | 128x64 ya da 128x32 piksel | 128x160, 240x240, 240x320 piksel |
| Arayüz | I2C modüllü (4 kablo) ya da paralel | Çoğunlukla I2C (4 kablo) | SPI (genellikle 7-8 kablo) |
| Aydınlatma | Arka ışık | Gerekmez, piksel kendisi yanar | Arka ışık |
| Görüntü belleği | Ekranın kendi içinde | 128x64 için 1.024 bayt | 240x320 için 153.600 bayt (16 bit) |
| Uygun kart | Her Arduino | Arduino Uno ve üzeri | ESP32 önerilir |
Bellek satırı en çok gözden kaçan farktır. 128x64 bir OLED'in her pikseli 1 bit tutar: 128 × 64 / 8 = 1.024 bayt. Arduino Uno'nun toplam SRAM'i 2 KB olduğu için bu tampon belleğin yarısını kaplar. 240x320 bir TFT ekranın tam renkli tamponu ise piksel başına 2 baytla 240 × 320 × 2 = 153.600 bayt eder; bu Uno'nun belleğinin çok üzerindedir. Bu yüzden Uno'da TFT ekranlar tampon kullanmadan, doğrudan çizerek ve daha yavaş çalışır.
Hangi ekran Arduino Uno için uygundur?
Arduino Uno için en rahat seçenek karakter LCD'dir; OLED de rahat çalışır, TFT ise yavaş ve sınırlıdır. Karakter LCD görüntüyü kendi içinde tuttuğu için Uno'nun belleğini neredeyse hiç kullanmaz. LCD1602 mavi ekran ve I2C arayüz modülü yalnızca 4 kabloyla bağlanır; daha fazla bilgi göstermek için 20x4 I2C seri LCD ekran aynı kütüphaneyle çalışır.
128x64 0,96 inç SSD1306 I2C OLED ekran Uno ile sorunsuz çalışır, ancak programınız büyüdükçe bellek sıkışabilir. Bağlantı ve bellek ayrıntılarını OLED ekran nedir? SSD1306 ile kullanım yazımızda, karakter LCD bağlantısını 16x2 LCD ekran Arduino bağlantısı yazımızda bulabilirsiniz.
Renkli arayüz için hangi TFT ekran seçilmeli?
Renkli arayüz için ekranın boyutu ve çözünürlüğü kartınızın gücüne göre seçilir: küçük ve hızlı bir gösterge için 1,8 inç 128x160, menü ve grafik için 2,4 inç 240x320 iyi başlangıçlardır. 1,8 inç 128x160 ST7735S SPI TFT ekran az piksel içerdiği için daha az bellek ve daha az veri aktarımı ister. 2,4 inç 240x320 ILI9341 TFT LCD ekran ise grafik arayüzler için geniş bir alan sunar.
ST7789 1,3 inç 240x240 IPS ekran modülü gibi IPS paneller geniş görüş açısıyla öne çıkar. TFT ekranların çoğu 3,3V lojik seviyesinde çalışır; 5V'lu bir Arduino ile kullanırken modülün seviye dönüştürücüsü olup olmadığını kontrol edin. Pin bağlantıları ve kütüphane ayarları için TFT ekran ile Arduino ve ESP32 kullanımı yazımıza bakabilirsiniz.
Ekran seçimi adım adım nasıl yapılır?
Doğru ekranı seçmek için önce ne göstereceğinizi, sonra kartınızın belleğini ve boş pinlerinizi belirleyin. Aşağıdaki sırayı izlemek yanlış alışverişi önler:
- Göstereceğiniz bilgiyi yazın: yalnızca sayı ve yazı mı, grafik mi, renkli görsel mi?
- Okuma mesafesini düşünün: birkaç metreden okunacak bilgi için büyük karakterli bir LCD, yakından bakılan küçük bir cihaz için OLED uygundur.
- Kartınızın belleğini kontrol edin: Uno için LCD ya da OLED, renkli ve büyük ekranlar için ESP32 tercih edin.
- Boş pin sayınızı sayın: I2C ekranlar 2 veri pini, SPI TFT ekranlar 4-5 kontrol pini ister.
- Lojik seviyesine bakın: 3,3V ekranı 5V karta bağlarken seviye dönüşümü gerekip gerekmediğini öğrenin.
- Enerji kaynağını düşünün: pille çalışan projelerde arka ışığı kapatılabilen ya da koyu arka planla az tüketen ekran seçin.
Pille aylarca çalışacak ve görüntüyü enerji harcamadan tutması gereken projelerde e-paper ekranlar da bir seçenektir. Tüm modelleri mağazamızın Arduino LCD ve LED ekran kategorisinde karşılaştırabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
OLED ekranda görüntü izi kalır mı?
Evet, OLED ekranda aynı görüntü çok uzun süre sabit kalırsa o pikseller diğerlerinden hızlı yıpranır ve iz kalabilir. Hobi projelerinde bu genellikle aylar süren sürekli kullanımda fark edilir. Riski azaltmak için ekranı kullanılmadığında kapatın, parlaklığı düşürün ya da sabit öğelerin konumunu ara sıra birkaç piksel kaydırın. Sürekli açık göstergelerde karakter LCD daha dayanıklı bir seçenektir.
20x4 LCD ile 16x2 LCD aynı kodla çalışır mı?
Evet, I2C modüllü 20x4 ve 16x2 LCD'ler aynı kütüphaneyle çalışır; yalnızca ekran boyutu kodda değiştirilir. LiquidCrystal_I2C kütüphanesinde nesneyi oluştururken sütun ve satır sayısını 16, 2 yerine 20, 4 olarak yazmanız yeterlidir. I2C adresi modüldeki entegreye göre 0x27 ya da 0x3F olabilir. Adres bilinmiyorsa bir I2C tarayıcı kodu ile bulunur.
OLED ve LCD aynı I2C hattına bağlanabilir mi?
Evet, adresleri farklı olduğu için OLED ve I2C modüllü LCD aynı SDA ve SCL hattını paylaşabilir. SSD1306 OLED genellikle 0x3C adresini, LCD'nin I2C modülü ise 0x27 ya da 0x3F adresini kullanır. İki ekranı paralel bağlayıp kodda ayrı nesneler olarak tanımlayın. Hat uzunsa ya da çok cihaz varsa çekme dirençlerinin toplam etkisine dikkat edin.
TFT ekran Arduino Uno ile çalışır mı?
Çalışır, ancak yavaş ve sınırlı çalışır. Uno'nun 2 KB belleği tam ekran görüntü tamponu tutmaya yetmez; bu yüzden kütüphaneler görüntüyü doğrudan ekrana çizer ve hareketli grafikler titreyebilir. Ayrıca çoğu TFT ekran 3,3V lojik kullandığı için seviye dönüşümü gerekebilir. Akıcı ve renkli bir arayüz istiyorsanız ESP32 gibi daha fazla belleği ve hızı olan bir kart seçin.
Hangi ekran en az enerji tüketir?
Üç ekran arasında koyu arka planlı içerik gösteren OLED genellikle en az enerjiyi tüketir, çünkü yalnızca yanan pikseller akım çeker. Karakter LCD ve TFT ekranlarda arka ışık sürekli yandığı için tüketim içerikten bağımsız olarak daha yüksektir. Arka ışığı bir pinle kapatmak tasarruf sağlar. Görüntüyü enerji harcamadan tutması gereken projelerde ise e-paper ekran tercih edilir.
Özet
- Yalnızca yazı ve sayı için 16x2 ya da 20x4 karakter LCD yeterlidir ve her Arduino ile rahat çalışır.
- 128x64 OLED, yüksek kontrastlı küçük grafikler için uygundur ve Uno'da 1.024 bayt bellek kullanır.
- TFT ekran renkli arayüz sunar; 240x320 tam tampon 153.600 bayt ister, bu yüzden ESP32 önerilir.
- I2C ekranlar 4 kabloyla, SPI TFT ekranlar daha fazla pinle bağlanır.
- TFT ekranların çoğu 3,3V lojik kullanır; 5V kartlarda seviye dönüşümünü kontrol edin.