Raspberry Pi 5 Rehberi: Pi 4 Farkı, Güç ve Soğutma

Raspberry Pi 5, Raspberry Pi ailesinin Pi 4'ten sonra gelen genel amaçlı modelidir ve özellikle işlemci gücü, depolama ve bağlantı seçeneklerinde büyük bir adım atar. Bu yazıda Raspberry Pi 5'in ne olduğunu, Pi 4'ten farklarını, hangi güç adaptörüne ve soğutucuya ihtiyaç duyduğunu ve ilk kurulumun nasıl yapıldığını anlatıyoruz. Raspberry Pi ailesini genel olarak tanımak istiyorsanız önce Raspberry Pi nedir yazımıza göz atabilirsiniz.

Raspberry Pi 5 nedir?

Raspberry Pi 5, Broadcom BCM2712 yonga setine ve 2,4 GHz hızında çalışan dört çekirdekli 64 bit Arm Cortex-A76 işlemciye sahip, kredi kartı boyutunda tek kartlı bir bilgisayardır. Üzerinde Linux tabanlı Raspberry Pi OS çalışır; masaüstü bilgisayar, sunucu, medya merkezi, robot beyni ya da endüstriyel kontrol cihazı olarak kullanılabilir. Raspberry Pi Vakfı, Pi 5'in işlemci performansının Pi 4'e göre iki ila üç kat arttığını belirtir.

Kart farklı bellek seçenekleriyle üretilir. Mağazamızda Raspberry Pi 5 4GB, 8 GB ve 16 GB sürümleri bulunur. Bellek dışında kartların tüm özellikleri aynıdır.

Raspberry Pi 5'in Pi 4'ten farkları nelerdir?

En büyük farklar daha hızlı işlemci, PCIe bağlantısı, 5V 5A güç desteği, güç düğmesi ve dahili gerçek zamanlı saattir. Aşağıdaki tablo iki modeli resmi özelliklerine göre karşılaştırır.

Her iki kartta da iki USB 3.0, iki USB 2.0, gigabit Ethernet ve iki micro HDMI çıkışı bulunur. Pi 5'in kamera ve ekran konnektörleri daha dar olduğu için Pi 4'te kullanılan kablolar doğrudan takılmaz; Pi 5'e uygun dar tip bir kamera ya da ekran kablosu gerekir.

Raspberry Pi 5 için hangi güç adaptörü gerekir?

Raspberry Pi 5 için 5V 5A verebilen bir USB-C adaptör önerilir; resmi Raspberry Pi 5 27W USB-C güç adaptörü bu değeri sağlar. Pi 4'ün 5V 3A adaptörü ile de kart açılır, ancak bu durumda kart USB portlarından çekilebilecek toplam akımı 600 mA ile sınırlar. Harici disk, SSD ya da çok sayıda USB cihaz kullanacaksanız 5A adaptör gerekir.

Telefon şarj cihazları çoğunlukla 5V'ta 5A vermez; daha yüksek güçlerini 9V veya 12V gibi gerilimlerde sağlar. Bu yüzden yüksek watt değeri yazan her şarj cihazı Pi 5 için uygun değildir. Yetersiz beslemede ekranda düşük gerilim uyarısı görürsünüz ve kart kararsız çalışabilir.

Raspberry Pi 5 soğutucu gerektirir mi?

Yoğun yük altında evet; aktif soğutucu olmadan Pi 5 ısındıkça işlemci hızını düşürür. Hafif masaüstü kullanımı ve kısa süreli işler soğutucusuz da yapılabilir. Derleme, video işleme ya da sürekli çalışan sunucu gibi işlerde ise sıcaklık hızla yükselir.

• Aktif soğutucu: Raspberry Pi 5 orijinal fan ve soğutucu blok kartın 4 pinli fan konnektörüne takılır; fan hızı sıcaklığa göre otomatik ayarlanır.
• Fanlı kutu: Raspberry Pi 5 lisanslı muhafaza kutusu kartı tozdan ve darbeden korur.
• Pasif soğutma: Alüminyum kasalar sessizdir, ancak uzun süreli tam yükte aktif soğutucu kadar etkili olmayabilir.

Soğutucu seçimiyle ilgili genel bilgileri soğutucu (heatsink) seçimi yazımızda bulabilirsiniz.

Raspberry Pi 5 adım adım nasıl kurulur?

İlk kurulum, Raspberry Pi Imager ile işletim sistemini microSD karta yazıp kartı Pi 5'e takmaktan ibarettir.

1. Bilgisayarınıza Raspberry Pi Imager programını indirip kurun.
2. Cihaz olarak Raspberry Pi 5'i, işletim sistemi olarak Raspberry Pi OS'in güncel 64 bit sürümünü seçin.
3. Ayarlar bölümünde kullanıcı adı, parola, Wi-Fi ve gerekiyorsa SSH bilgilerini girin.
4. Sistemi microSD karta yazın ve kartı Pi 5'in yuvasına takın.
5. Soğutucuyu ve kutuyu takın, ekranı micro HDMI ile, klavye ve fareyi USB ile bağlayın.
6. Güç adaptörünü en son bağlayın. Kart açılır; ilk açılış birkaç dakika sürebilir.
7. Masaüstü açıldıktan sonra güncellemeleri yükleyin.

Elektrik kesildiğinde saatin doğru kalmasını istiyorsanız Raspberry Pi 5 uyumlu RTC pili kartın RTC konnektörüne takılır. Daha hızlı depolama için NVMe SSD, Raspberry Pi 5 M.2 HAT+ ile PCIe bağlantısına bağlanabilir. Pi 5 ile uyumlu tüm aksesuarlar Raspberry ürünleri kategorisinde yer alır.

Sık sorulan sorular

Raspberry Pi 5 için kaç GB bellek seçmeliyim?

Kullanım amacınıza göre seçmelisiniz. Sensör okuma, basit sunucu ve öğrenme projelerinde 4 GB çoğu zaman yeterlidir. Masaüstü kullanımı, çok sekmeli tarayıcı ve birden fazla yazılımın aynı anda çalışması için 8 GB daha rahattır. 16 GB ise sanallaştırma, büyük veri işleme ve yoğun bellek isteyen uygulamalar için anlamlıdır. Bellek sonradan artırılamaz.

Raspberry Pi 4 adaptörü Pi 5'te kullanılır mı?

Kullanılabilir, ancak sınırlamalarla. Pi 4'ün 5V 3A adaptörüyle Pi 5 açılır ve çalışır. Fakat kart, adaptörün 5A veremediğini algılayınca USB portlarından çekilebilecek toplam akımı 600 mA ile sınırlar. Harici disk ya da yüksek akım çeken USB cihazlar kullanmıyorsanız bu sorun olmayabilir. Tam kapasite için 5V 5A adaptör gerekir.

Pi 5'te 3,5 mm ses çıkışı var mı?

Hayır, Raspberry Pi 5'te Pi 4'teki 3,5 mm ses ve görüntü jakı yoktur. Ses, HDMI üzerinden ekrana ya da USB ve Bluetooth ses cihazlarına verilebilir. Analog ses gerekiyorsa USB ses kartı ya da GPIO üzerinden çalışan bir ses kartı kullanılabilir. Bu fark, eski projeleri Pi 5'e taşırken göz önünde bulundurulmalıdır.

Raspberry Pi 5 SSD'den açılır mı?

Evet, Raspberry Pi 5 microSD kartın yanı sıra USB bellekten ve uygun bir PCIe kartıyla NVMe SSD'den de açılabilir. NVMe SSD için kartın PCIe konnektörüne bağlanan M.2 HAT+ gibi bir ara kart gerekir. SSD, microSD karta göre daha hızlı ve uzun ömürlüdür; sürekli çalışan sunucu projelerinde tercih edilir.

RTC pili olmadan saat çalışır mı?

İnternete bağlı bir Pi 5, açılışta saati ağ üzerinden alır; bu yüzden RTC pili olmadan da saat çoğu zaman doğru görünür. Kart internete bağlı değilken güç kesilirse saat bilgisi kaybolur. RTC pili takılıysa kart kapalıyken bile saati tutmaya devam eder. Kayıt tutan ve internetsiz çalışan projelerde RTC pili faydalıdır.

Özet

• Raspberry Pi 5, 2,4 GHz dört çekirdekli Cortex-A76 işlemcili, Pi 4'ten belirgin biçimde hızlı bir tek kartlı bilgisayardır.
• Pi 4'e göre yenilikler: PCIe, güç düğmesi, RTC, fan konnektörü ve iki adet 4 hatlı MIPI konnektörü.
• Tam performans için 5V 5A veren 27W USB-C adaptör kullanılmalıdır; 3A adaptörde USB akımı 600 mA ile sınırlanır.
• Yoğun yükte aktif soğutucu gerekir; soğutucusuz kart ısındıkça hızını düşürür.
• Kurulum, Raspberry Pi Imager ile Raspberry Pi OS'i microSD karta yazmakla başlar.