TMC2208, TMC2209 ve TMC2225, Trinamic'in StealthChop teknolojisiyle step motorları neredeyse sessiz süren step motor sürücüleridir. A4988 ile aynı kart düzenine sahip oldukları için çoğu 3D yazıcı ve CNC kartına takılabilirler. Motor akımı, kart üzerindeki trimpotla Vref gerilimi ölçülerek ayarlanır; motorun etiket akımının yaklaşık %70-90'u hedeflenir. TMC2209, TMC2208'e göre daha yüksek akım verir ve sensörsüz sıfırlama (StallGuard) özelliğine sahiptir.
3D yazıcılarda ve CNC makinelerinde step motorların tiz vınlama sesinden kurtulmanın en etkili yolu, sürücüleri Trinamic TMC serisiyle değiştirmektir. Bu rehberde TMC2208, TMC2209 ve TMC2225 sürücülerin farklarını, akım ayarını ve kurulum adımlarını anlatıyoruz.
TMC sürücüler neden sessiz?
TMC sürücülerin StealthChop modu, motor sargılarına giden akımı çok daha düzgün bir sinüs biçiminde ayarlar; böylece klasik sürücülerdeki keskin akım darbelerinin oluşturduğu titreşim ve ses büyük ölçüde ortadan kalkar. Ayrıca bu sürücüler adımları dahili olarak 256 mikro adıma kadar ara değerlerle doldurur (interpolasyon), hareket daha yumuşak hâle gelir. Step motorların temel çalışmasını step motor ve sürücü seçimi rehberimizde anlattık.
TMC2208, TMC2209 ve TMC2225 farkları
| Özellik | TMC2208 / TMC2225 | TMC2209 | A4988 |
|---|---|---|---|
| Sessiz mod (StealthChop) | Var | Var | Yok |
| Sürekli akım (yaklaşık) | 1,4A RMS | 2A RMS | Soğutmaya bağlı, yaklaşık 1A |
| Sensörsüz sıfırlama (StallGuard) | Yok | Var | Yok |
| UART ile ayar | Var | Var | Yok |
| Ses | Çok sessiz | Çok sessiz | Belirgin vınlama |
Değerler tipik değerlerdir; modülün üreticisinin bilgisi esas alınmalıdır. TMC2225, TMC2208 ile aynı özelliklerde farklı bir kılıftaki sürümdür. Örnekler: TMC2208 step sürücü, TMC2208 v1.2 ve TMC2225 v1.1.
StealthChop ve SpreadCycle nedir?
- StealthChop: Çok sessiz çalışma modu. Düşük ve orta hızlarda idealdir; çok yüksek hızlarda ve ağır yüklerde tork bir miktar düşebilir.
- SpreadCycle: Daha yüksek hız ve torkta daha kararlı çalışan, klasik sürücülere benzer ama daha sessiz bir mod. 3D yazıcıların ekstrüder motorlarında sıkça tercih edilir.
UART bağlantısı yapılan kartlarda modlar ve akım yazılımdan (ör. Marlin ya da Klipper) ayarlanır; bağımsız (standalone) modda ise sürücü genellikle StealthChop ile çalışır.
TMC sürücü adım adım nasıl takılır ve ayarlanır?
- Enerjiyi kesin: Sürücüleri ve motor kablolarını asla enerji varken takıp çıkarmayın; sürücü anında bozulabilir.
- Yönü kontrol edin: Sürücünün EN (enable) ve GND pinlerini kart üzerindeki işaretlerle eşleştirerek takın. Ters takılan sürücü ilk enerjide yanar.
- Mikro adım: Kart üzerindeki MS jumper'larını sürücünün tablosuna göre ayarlayın (TMC'de bu tablo A4988'den farklıdır).
- Vref ölçümü: Kartı enerjilendirin (motor bağlı olabilir), multimetrenin siyah probunu GND'ye, kırmızı probunu trimpotun üzerine değdirin ve gerilimi okuyun. Yalıtkan uçlu tornavida kullanın.
- Akımı ayarlayın: Birçok TMC2208 modülünde motor akımı yaklaşık Irms ≈ Vref × 0,71 formülüyle hesaplanır; formül, modüldeki akım ölçüm direncine göre değişebileceği için üreticinin değerini kontrol edin. Motorun etiket akımının yaklaşık %70-90'u hedeflenir. Örneğin 1,2A'lik bir motor için yaklaşık 0,9A hedeflenirse Vref ≈ 1,27V olur.
- Soğutma: Sürücünün üzerine soğutucu yapıştırın (ör. mini soğutucu) ve kartın fanla hava almasını sağlayın.
- Yazılım: Yönün ters olması durumunda yazılımdaki yön ayarını (INVERT_DIR) değiştirin; TMC sürücüler bazı kartlarda A4988'e göre ters yönde döner.
Multimetre ile gerilim ölçümü için multimetre rehberimize, trimpot ayarı için trimpot rehberimize bakın.
Arduino ile CNC ya da plotter projesi
Arduino Uno üzerine takılan Arduino UNO CNC Shield dört step sürücü yuvası sunar ve GRBL yazılımıyla küçük CNC, lazer ve plotter makineleri yapılmasını sağlar. Shield'e A4988 yerine TMC2208 takılabilir; mikro adım ayarlarının sürücüye göre değiştiğini unutmayın. Uygun bir motor örneği: NEMA 17 42x38 mm step motor.
Sık sorulan sorular
TMC2208 mi, TMC2209 mu almalıyım?
Sessizlik birinci öncelikse ikisi de yeterlidir. Daha güçlü motorlar ya da sensörsüz sıfırlama (uç durdurucu anahtarı olmadan eksen sıfırlama) isteniyorsa TMC2209 tercih edilir.
TMC2208 A4988'in yerine doğrudan takılır mı?
Çoğu kartta pin düzeni uyumludur ve takılabilir. Ancak mikro adım jumper tablosu farklıdır, motor yönü ters olabilir ve akım Vref ile yeniden ayarlanmalıdır.
Step motor neden ısınıyor?
Step motorlar beklerken de akım çeker ve 40-60°C civarında ısınmaları normal kabul edilebilir. Aşırı ısınma, Vref'in yüksek ayarlandığını gösterir; akımı düşürün.
TMC sürücü neden ses yapıyor?
Sürücü SpreadCycle modunda olabilir, akım çok yüksek ayarlanmış olabilir ya da yüksek hızlarda StealthChop kararsızlaşabilir. Akımı ve modu kontrol edin; mekanik rezonans da ses kaynağı olabilir.
Motor kablosu enerji varken çıkarılırsa ne olur?
Motor kablosu enerji altında çıkarıldığında oluşan gerilim sıçraması sürücüyü kalıcı olarak bozabilir. Kablolar her zaman enerji kesikken takılıp çıkarılmalıdır.
Özet
- TMC sürücüler StealthChop ile step motorları neredeyse sessiz sürer.
- TMC2209 daha yüksek akım ve StallGuard sunar; TMC2208 ve TMC2225 benzerdir.
- Akım, Vref ölçülerek ayarlanır; motor akımının %70-90'u hedeflenir.
- Sürücü ve motor kabloları asla enerji varken takılıp çıkarılmaz.
- Mikro adım tablosu ve motor yönü A4988'den farklı olabilir.