Breadboard, lehim yapmadan devre kurmayı sağlayan delikli bir deney tahtasıdır. Ortadaki bölümde her dikey 5 delik (a-e ve f-j) içeriden birbirine bağlıdır; ortadaki boşluk iki tarafı ayırır ve entegreler bu boşluğun üzerine yerleştirilir. Kenarlardaki uzun + ve - sıraları besleme hatlarıdır. Breadboard düşük akımlı ve düşük gerilimli deneyler içindir; şebeke gerilimi ve yüksek akımlar için kullanılmaz.
Elektroniğe başlayan herkesin ilk aldığı parçalardan biri breadboard'dur. Lehim yapmadan dakikalar içinde devre kurup değiştirmeyi sağlar. Ancak iç bağlantılarının nasıl çalıştığını bilmeden kurulan devreler çoğu zaman ya hiç çalışmaz ya da kısa devre yapar. Bu rehberde breadboard'un yapısını ve doğru kullanımını anlatıyoruz.
Breadboard nedir?
Breadboard (deney tahtası), plastik bir gövdenin içinde metal yay kontaklar bulunan ve komponent bacaklarının deliklere takılarak birbirine bağlandığı, lehimsiz bir devre kurma tahtasıdır. Devre denendikten ve çalıştığı görüldükten sonra delikli pertinaks ya da baskı devreye aktarılır.
Breadboard'un iç bağlantıları nasıldır?
Ana bölümde her dikey sütundaki beş delik (a-e ve f-j) kendi içinde birbirine bağlıdır; ortadaki boşluk bu iki grubu birbirinden ayırır. Kenarlardaki uzun + ve - sıraları ise boydan boya bağlı besleme hatlarıdır.
| Bölüm | Bağlantı | Kullanım |
|---|---|---|
| Ana bölüm (a-e) | Her sütundaki 5 delik birbirine bağlı | Komponent bacakları |
| Ana bölüm (f-j) | Her sütundaki 5 delik birbirine bağlı, a-e'den ayrı | Komponent bacakları |
| Orta boşluk | Bağlantı yok | DIP entegrelerin iki sırası |
| Kenar sıraları (+ / -) | Uzunlamasına bağlı | Besleme ve GND |
Dikkat: Bazı uzun breadboard'larda kenar besleme hatları ortadan ikiye bölünmüştür. Kenar çizgisinde bir boşluk varsa iki yarıyı bir jumper kabloyla birleştirin ya da multimetreyle süreklilik kontrolü yapın.
Breadboard çeşitleri
- Tam boy (830 delik): Arduino projeleri için en kullanışlı boy; ör. terminalli 830 pin breadboard.
- Orta boy: Küçük devreler için; ör. şeffaf orta boy breadboard.
- Mini: Sensör modülleri ve küçük denemeler için; ör. XF-25 ultra mini breadboard.
- Raspberry Pi için: GPIO pinlerini breadboard'a taşıyan Raspberry Pi GPIO breadboard kartı.
Breadboard'da ilk devre: LED yakma
- Arduino'nun 5V pinini breadboard'un + hattına, GND pinini - hattına jumper kabloyla bağlayın.
- LED'in uzun bacağını (anot) bir sütuna, kısa bacağını (katot) başka bir sütuna takın.
- Katodun bulunduğu sütundan - hattına 220-330 Ω bir direnç takın.
- Anodun bulunduğu sütunu Arduino'nun D13 pinine bağlayın.
- Blink kodunu yükleyin; LED yanıp sönmelidir.
Direnç değerinin hesabı için LED direnci rehberimize, direnci renklerinden tanımak için direnç renk kodları yazımıza bakın.
Jumper kablolar
Breadboard bağlantılarında uçlarında pin bulunan jumper kablolar kullanılır: erkek-erkek kablolar breadboard içinde, erkek-dişi kablolar modül pinlerinden breadboard'a, dişi-dişi kablolar iki modül arasında kullanılır. Düzenli ve hatasız devreler için kısa, düz kesilmiş hazır kablo setleri çok kullanışlıdır; ör. 140 parça kutulu jumper kablo seti ve 40 pin erkek-erkek jumper kablo. Renk düzeni kullanmak (kırmızı +, siyah GND, diğer renkler sinyal) hata ayıklamayı çok kolaylaştırır.
Sık yapılan hatalar
- Komponentin iki bacağını aynı sütuna takmak: Bacaklar kısa devre olur ve parça devre dışı kalır.
- Bölünmüş besleme hattını fark etmemek: Breadboard'un yarısı enerjisiz kalır.
- Entegreyi boşluğun üzerine yerleştirmemek: Karşılıklı bacaklar birbirine bağlanır.
- Kalın bacakları zorla takmak: Yay kontaklar açılır ve zamanla temassızlık yapar.
- Yüksek akım: Breadboard kontakları yaklaşık 1A civarına kadar uygundur; motorlar ve güç devreleri ayrı kablolarla bağlanmalıdır.
- Şebeke gerilimi: 230V asla breadboard'a bağlanmaz.
Sık sorulan sorular
Breadboard'da hangi delikler birbirine bağlı?
Ana bölümde her dikey sütundaki beş delik (a-e ve f-j ayrı ayrı) birbirine bağlıdır. Kenardaki + ve - sıraları ise uzunlamasına bağlıdır. Ortadaki boşluk iki tarafı ayırır.
Breadboard'da lehim gerekir mi?
Hayır, breadboard lehimsiz devre kurmak için tasarlanmıştır. Kalıcı devreler için devre delikli pertinaksa ya da baskı devreye lehimlenir; bkz. lehim rehberimiz.
Devrem breadboard'da neden çalışmıyor?
Gevşek bağlantılar, bölünmüş besleme hatları, aynı sütuna takılmış bacaklar ve yanlış sütuna kaymış kablolar en sık nedenlerdir. Multimetrenin süreklilik kademesiyle bağlantıları kontrol edin.
Breadboard yüksek frekansta kullanılır mı?
Breadboard'un iç kontakları arasında kaçak kapasite vardır; yüksek frekanslı ve hassas analog devrelerde sorun çıkarabilir. Bu tür devreler için baskı devre tercih edilir.
Breadboard'a hangi kalınlıkta tel takılır?
Breadboard'lar genellikle yaklaşık 0,3-0,8 mm çapındaki tek telli iletkenler ve komponent bacakları için uygundur. Çok telli kabloların uçları dağılır; bu yüzden pinli jumper kablolar kullanılır.
Özet
- Breadboard, lehimsiz devre kurmaya yarayan deney tahtasıdır.
- Ana bölümde her sütundaki 5 delik bağlıdır; kenar sıraları besleme hattıdır.
- Entegreler ortadaki boşluğun üzerine takılır.
- Uzun breadboard'larda besleme hattı ortadan bölünmüş olabilir.
- Yüksek akım ve şebeke gerilimi için kullanılmaz.