ZB2L3 pil kapasite test cihazı, pili harici bir yük direnci üzerinden ayarladığınız sonlandırma gerilimine kadar boşaltıp gerçek kapasiteyi Ah olarak gösteren küçük bir test kartıdır. 1-15V arasındaki pilleri en çok 3A ile test eder ve Micro USB üzerinden 5V ile beslenir. 18650 için 3,3 Ohm direnç ve 3,0V sonlandırma iyi bir başlangıçtır.
Elinizdeki 18650 pilin etiketteki 3.000 mAh'ı gerçekten verip vermediğini, eski bir dizüstü bataryasından çıkan hücrelerin işe yarayıp yaramadığını ya da bir powerbank'ın kapasitesini öğrenmek istiyorsanız en ucuz yollardan biri ZB2L3 pil kapasite test cihazıdır. Bu yazıda kartın değerlerini, bağlantısını, yük direnci seçimini, sonlandırma gerilimi ayarını ve ekrandaki hata kodlarını anlatıyoruz.
ZB2L3 pil kapasite test cihazı nedir?
ZB2L3, bir pili dışarıdan bağlanan yük direnci üzerinden boşaltan, bu sırada çekilen akımı zamana göre toplayan ve pil ayarlanan sonlandırma gerilimine inince yükü kendiliğinden ayıran dijital ekranlı bir pil kapasite test kartıdır. Sonuç ekranda amper saat (Ah) olarak görünür.
Kartın içinde yük yoktur; ısıyı harcayan, sizin bağladığınız dirençtir. Kart yalnızca ölçer, sayar ve doğru anda keser. Bu yüzden boşaltma akımını direncin değeri ve pilin o anki gerilimi belirler. ZB2L3 18650 pil kapasite test cihazı bu yapıda, üç tuşlu (−, OK, +) ve dört haneli ekranlı bir karttır.
ZB2L3 hangi pilleri test edebilir?
ZB2L3, gerilimi 1V ile 15V arasında olan şarjlı pilleri test edebilir: 18650 ve diğer tek hücre Li-ion piller, LiFePO4 hücreler, 2S ve 3S Li-ion paketler, NiMH hücreler ve 12V kurşun asit aküler. Satıcı belgelerindeki temel değerler şunlardır:
| Değer | ZB2L3 |
|---|---|
| Besleme | 4,5-6V DC, Micro USB |
| Test edilebilen pil gerilimi | 1,00-15,00V |
| Sonlandırma gerilimi ayarı | 0,5-11,0V |
| En yüksek boşaltma akımı | 3A (3,1A üstünde Err4) |
| Gerilim / akım hassasiyeti | ±%1 / ±%2 (satıcı değeri) |
| Kapasite gösterimi | 0-9999 Ah |
| Yük | Harici direnç (ayrıca seçilir) |
15V sınırı önemlidir: dolu bir 4S Li-ion paket 16,8V'tur ve bu karta bağlanamaz. 3S paket dolu hâlde 12,6V'tur, sınırın içinde kalır. Sonlandırma ayarı en çok 11,0V'a çıkar; bu değer 12V kurşun asit akü için yeterlidir.
ZB2L3 nasıl bağlanır?
ZB2L3'e üç bağlantı yapılır: Micro USB'den 5V besleme, pil klemensine test edilen pil ve yük klemensine güç direnci. Klemens yazıları karttan karta biraz değişir; bağlamadan önce kartın üzerindeki yazıyı okuyun ve pilin kutbunu iki kez kontrol edin. Ters bağlanan pil kartı bozabilir.
- Kartı bir telefon şarj aletinden Micro USB ile besleyin; bilgisayar USB portu yerine ayrı bir adaptör daha sorunsuzdur.
- Güç direncini yük klemensine bağlayın. Direnç çok ısınacağı için yanıcı olmayan bir yüzeye koyun.
- Pili kısa ve kalın kablolarla pil klemensine bağlayın. Ekranda pil gerilimi görünür.
Tek hücre için 18650 tekli pil yatağı işinizi kolaylaştırır; ancak ince yaylı yataklarda temas direnci yüksek olabilir. Kart gerilimi kendi klemensinde ölçer: 1A akımda kablo ve yatakta toplam 0,1 Ohm direnç 0,1V düşüm demektir. Bu düşüm pilin olduğundan erken "boşalmış" görünmesine ve kapasitenin eksik çıkmasına yol açar.
Hangi yük direncini seçmeliyim?
Yük direncini, dolu pilde istediğiniz akımı verecek ve harcanan gücü rahatça taşıyacak şekilde seçin: I = V / R ve P = V² / R. 18650 tek hücre için 3,3 Ohm, dolu pilde (4,2V) yaklaşık 1,27A, boşalma sonunda (3,0V) yaklaşık 0,91A çeker. Akım gerilimle birlikte azalır; ZB2L3 sabit akımla boşaltmaz.
| Pil | Direnç | Başta akım | Sonda akım | En yüksek güç | Önerilen direnç |
|---|---|---|---|---|---|
| 1S Li-ion (4,2 → 3,0V) | 6,8 Ohm | 0,62A | 0,44A | 2,6W | 5W taş direnç |
| 1S Li-ion | 4,7 Ohm | 0,89A | 0,64A | 3,8W | 11W taş direnç |
| 1S Li-ion | 3,3 Ohm | 1,27A | 0,91A | 5,3W | 11W taş ya da 25W alüminyum |
| 3S Li-ion (12,6 → 9,0V) | 6,8 Ohm | 1,85A | 1,32A | 23W | 50W alüminyum + soğutucu |
| 12V kurşun asit (12,8 → 10,5V) | 10 Ohm | 1,28A | 1,05A | 16W | 50W alüminyum + soğutucu |
Direncin güç değerini, harcanacak gücün en az iki katı seçin. 3,3 Ohm 11W taş direnç tek hücre testleri için uygun bir başlangıçtır. Sık ve uzun test yapacaksanız 3,3 Ohm 25W alüminyum direnç bir soğutucuya vidalandığında çok daha serin çalışır. Taş direncin yüzeyi test sırasında 100°C'nin üstüne çıkabilir; dokunmayın. Direnç hesabının ayrıntıları için güç direnci seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
ZB2L3 ile 18650 kapasitesi nasıl ölçülür?
Pili tam doldurun, dinlendirin, sonlandırma gerilimini ayarlayın ve testi OK tuşuyla başlatın; pil ayarlanan gerilime inince ekranda kalan Ah değeri o pilin ölçülen kapasitesidir.
- Pili 4,20V'a tam şarj edin (ör. TP4056 şarj devresi ile) ve 30-60 dakika dinlendirin.
- USB beslemesini, direnci ve pili bağlayın. Kart pilin gerilimine göre bir sonlandırma değeri önerir.
- "+" ve "−" tuşlarıyla sonlandırma gerilimini ayarlayın; 18650 için 3,0V uygundur.
- OK tuşuna basın. Ayar değeri birkaç kez yanıp söner ve test başlar.
- Test sırasında ekran sırayla kapasite (Ah), akım (A) ve gerilim (V) gösterir.
- Pil sonlandırma gerilimine inince yük kesilir ve kapasite hızlı yanıp söner. OK ile değeri sabitleyin; ikinci OK kartı yeni teste hazırlar.
Test süresi kabaca kapasite bölü ortalama akımdır: 3.000 mAh'lık bir hücre 3,3 Ohm ile ortalama 1,1A civarı çektiği için test 2,5-3 saat sürer. Bu süre boyunca düzeneği gözetimsiz bırakmayın. Farklı pil türleri için önerilen sonlandırma gerilimleri şöyledir:
| Pil türü | Önerilen sonlandırma |
|---|---|
| Li-ion tek hücre (18650, 21700) | 3,0V |
| LiFePO4 tek hücre | 2,5V |
| NiMH tek hücre | 1,0V |
| 2S Li-ion paket | 6,0V |
| 3S Li-ion paket | 9,0V |
| 12V kurşun asit akü | 10,5V |
Ölçülen kapasite etiketten biraz düşük çıkabilir ve bu çoğu zaman normaldir. Üreticiler kapasiteyi düşük akımda ve 2,5-2,75V'a kadar boşaltarak verir; 3,0V'ta ve 1A civarında durmak birkaç yüzde eksik sonuç verir. Etiketin yarısı kadar çıkan hücre ise ya yorulmuştur ya da etiketi abartılıdır. Yeni bir hücreyi, örneğin Supex ICR18650 3200 mAh Li-ion pil, referans olarak test ederseniz eski hücreleri aynı direnç ve aynı sonlandırma ile karşılaştırabilirsiniz. Hücre türleri için 18650 pil rehberi yazımıza bakabilirsiniz.
Ekrandaki Err kodları ne anlama gelir?
Err kodları testin neden başlamadığını ya da neden durduğunu söyler; en sık görüleni Err2'dir ve pilin zaten sonlandırma geriliminin altında olduğunu gösterir.
| Kod | Anlamı | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|
| Err1 | Pil gerilimi 15V'un üzerinde | Daha az hücreli paket test edin |
| Err2 | Pil gerilimi sonlandırma ayarının altında | Pili şarj edin ya da ayarı düşürün |
| Err3 | Pil yük akımını veremiyor; gerilim aşırı çöküyor | Kablo ve temasları kontrol edin, daha büyük direnç seçin |
| Err4 | Akım 3,1A'i aşıyor | Direnç değerini büyütün |
Güvenlik uyarısı: Li-ion hücreyi önerilen sonlandırma geriliminin altına indirmeyin; aşırı boşaltılmış hücre kalıcı zarar görür ve yeniden şarjı risklidir. Test sırasında aşırı ısınan, şişen ya da koku yapan hücreyi hemen ayırın. Testi yanıcı olmayan bir zeminde yapın.
Sık sorulan sorular
ZB2L3 sabit akımla mı boşaltır?
Hayır, ZB2L3 sabit akım vermez; akımı bağladığınız direnç ve pilin gerilimi belirler. Pil gerilimi düştükçe akım da azalır; 3,3 Ohm dirençle 18650 pilde akım yaklaşık 1,27A ile başlar, 0,91A civarında biter. Sabit akımlı ölçüm isterseniz elektronik yük kullanmanız gerekir. Pilleri karşılaştırırken aynı direnci ve aynı sonlandırma gerilimini kullanmak yeterlidir.
ZB2L3 ekranındaki 2.650 kaç mAh demektir?
Ekranda 2.650 görüyorsanız bu 2,650 Ah, yani 2.650 mAh demektir. ZB2L3 sonucu amper saat olarak gösterir; kapasite büyüdükçe ondalık nokta sağa kayar, büyük akülerde 12.45 gibi bir değer 12,45 Ah anlamına gelir. Enerji değeri için kapasiteyi ortalama gerilimle çarpın: 2,65 Ah × 3,7V ≈ 9,8 Wh.
ZB2L3 ile powerbank test edilebilir mi?
Evet, powerbank'ın 5V USB çıkışını pil gibi bağlayarak verebildiği gerçek kapasiteyi ölçebilirsiniz. Sonlandırmayı 4,0V civarına ayarlayın; powerbank boşalınca çıkışı kendisi keser ve test biter. Sonuç 5V'taki Ah değeridir. Etiketteki mAh 3,7V'luk hücre değeri olduğu için ölçülen değer doğal olarak daha düşük çıkar.
ZB2L3 ile 4S paket test edilebilir mi?
Hayır, dolu 4S Li-ion paket 16,8V'tur ve ZB2L3'ün 15V üst sınırını aşar; kart Err1 verir ya da zarar görebilir. ZB2L3 ile en çok 3S Li-ion paket (dolu 12,6V) ya da 12V kurşun asit akü test edilebilir. 4S ve üstü paketleri hücre gruplarına ayırarak ya da daha yüksek gerilimli bir elektronik yükle test edin.
Neden ölçtüğüm kapasite her testte biraz farklı çıkıyor?
Birkaç yüzdelik fark normaldir. Sonucu şarj sonu gerilimi, dinlenme süresi, ortam sıcaklığı, kablo ve yatak temas direnci etkiler. Soğuk ortamda hücre daha az kapasite verir; gevşek bir yatak gerilimi düşürüp testi erken bitirir. Tutarlı sonuç için her testi aynı şarj aletiyle, aynı direnç ve sonlandırma gerilimiyle, oda sıcaklığında yapın.
Özet
- ZB2L3, pili harici bir direnç üzerinden boşaltıp sonlandırma geriliminde keserek kapasiteyi Ah olarak ölçer.
- 1-15V pilleri en çok 3A ile test eder; Micro USB'den 5V ile beslenir, 4S Li-ion paket bağlanamaz.
- 18650 için 3,3 Ohm 11W direnç ve 3,0V sonlandırma iyi bir başlangıçtır; akım gerilimle birlikte azalır.
- Kısa ve kalın kablo kullanın; temas direnci testi erken bitirir ve kapasiteyi eksik gösterir.
- Err1 aşırı gerilim, Err2 düşük pil, Err3 aşırı gerilim çökmesi, Err4 3,1A üstü akım demektir.