14500 pil, AA kalem pil boyutunda (14 mm çap, 50 mm boy) bir lityum hücredir; şarjlı Li-ion türü 3,6-3,7 V nominal, dolu hâlde 4,2 V verir, yani 1,5 V'luk AA pilin yaklaşık 2,5 katıdır. AA pil bekleyen bir cihaza takılırsa cihazı yakabilir; yalnızca 14500 desteği belirtilen cihazlarda kullanılır ve 4,2 V CC/CV şarj cihazıyla şarj edilir.
14500 pil, görünüşte bir AA kalem pilden ayırt edilemez; ama gerilimi iki buçuk kat fazladır. Bu yazıda 14500 pilin ne olduğunu, kaç volt verdiğini, neden AA pil yerine rastgele takılmaması gerektiğini, Li-ion ve LiFePO4 türlerini, korumalı-korumasız ve başlı-başsız farkını ve güvenli şarjı anlatıyoruz. El feneri kullanıcıları, hobiciler ve küçük cihaz tasarlayan üreticiler için hazırlanmıştır.
14500 pil nedir?
14500 pil, adını ölçülerinden alan (14 mm çap, 50 mm uzunluk, sondaki 0 silindirik gövde demek) ve AA kalem pille hemen hemen aynı boyda olan silindirik bir lityum hücredir. En yaygın türü şarj edilebilir Li-ion'dur; LiFePO4 (IFR14500) ve şarj edilemeyen lityum (ER14500, LS14500) türleri de aynı boyuttadır.
14500 piller küçük ve parlak el fenerlerinde, lazer modüllerinde, bazı güneş enerjili bahçe lambalarında ve küçük elektronik projelerde kullanılır. Kapasiteleri Li-ion türünde genellikle 600-1200 mAh, LiFePO4 türünde 600 mAh civarındadır. Şarjlı pil türlerinin genel karşılaştırmasını şarjlı pil çeşitleri yazımızda bulabilirsiniz.
14500 pil kaç volt?
Li-ion 14500 pil 3,6-3,7 V nominal gerilimdedir; tam doluyken 4,2 V, boşken yaklaşık 3,0 V ölçülür. LiFePO4 türü IFR14500 ise 3,2 V nominaldir ve 3,6 V'ta dolar. Bu değerler 1,5 V'luk alkalin ve 1,2 V'luk Ni-MH AA pillerin 2,5-3 katıdır.
| Pil | Kimya | Nominal | Dolu | Şarj |
|---|---|---|---|---|
| AA alkalin | Alkalin (Zn-MnO₂) | 1,5 V | ≈ 1,6 V | Edilmez |
| AA Ni-MH | Nikel metal hidrür | 1,2 V | ≈ 1,4 V | Ni-MH şarj cihazı |
| 14500 Li-ion | Lityum iyon | 3,6-3,7 V | 4,2 V | 4,2 V CC/CV |
| IFR14500 | LiFePO4 | 3,2 V | 3,6 V | 3,6 V CC/CV |
| ER14500 / LS14500 | Lityum tiyonil klorür | 3,6 V | — | Asla şarj edilmez |
Farklı gerilimdeki pillerin mAh değerleri doğrudan karşılaştırılamaz; enerjiyi Wh olarak hesaplayın. 900 mAh 3,7 V bir 14500 yaklaşık 3,3 Wh, 2000 mAh 1,2 V bir Ni-MH AA ise 2,4 Wh depolar.
14500 pil AA pil yerine kullanılır mı?
Hayır, cihaz üreticisi 14500 desteğini açıkça belirtmedikçe 14500 pil AA pil yerine kullanılmaz. AA pille çalışan saat, kumanda, oyuncak ya da ölçü aleti 1,5 V için tasarlanmıştır; dolu bir 14500 bu devreye 4,2 V, yani yaklaşık 2,8 kat gerilim uygular ve LED'i, mikrodenetleyiciyi ya da motor sürücüsünü yakabilir. İki pilli bir cihazda iki 14500 ise 3 V yerine 8,4 V eder.
Bazı el fenerleri hem AA hem 14500 kabul edecek şekilde tasarlanır; bu bilgi kullanım kılavuzunda ya da gövdede yazar. Bilmediğiniz bir cihazda deneme yapmayın. Karışıklığı önlemek için 14500 pilleri AA pillerden ayrı saklayın ve üzerlerine "3,7 V" etiketi yapıştırın. AA ve AAA pil seçimini AA ve AAA pil seçimi yazımızda anlattık.
14500 pil çeşitleri nelerdir?
14500 piller kimya (Li-ion ya da LiFePO4), koruma devresi (korumalı ya da korumasız), uç biçimi (başlı ya da başsız) ve deşarj akımına (1C, 3C, 5C) göre ayrılır. Doğru seçim, pili takacağınız cihaza bağlıdır.
| Tür | Özellik | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|
| Korumalı Li-ion | Altında aşırı şarj, aşırı deşarj ve kısa devre koruma devresi; 1-2 mm daha uzun | Koruma devresi olmayan fenerler |
| Korumasız Li-ion | Koruma yok, ölçüsü kısa | Kendi koruması olan cihazlar, BMS'li paketler |
| Yüksek deşarjlı (3C, 5C) | Kapasitenin 3-5 katı akım verir | Parlak fenerler, motorlu projeler |
| LiFePO4 (IFR14500) | 3,2 V, daha uzun döngü ömrü | Güneş enerjili lambalar, 3 V'a yakın gerektiren devreler |
| Soketli paket | Koruma devreli, kablolu soketli tek hücre | Oyuncak ve küçük cihaz pilleri |
C değeri kapasiteye göre akımdır: 800 mAh bir hücrede 1C 0,8 A, 3C 2,4 A demektir. 800 mAh 3C Li-ion 14500 pil parlak fenerlerin anlık akımını rahat karşılar. Korumalı hücrelerin devresi yüksek akımda kesebileceği için yüksek akımlı cihazlarda üreticinin önerdiği türü seçin.
Başlı ve başsız 14500 pil farkı nedir?
Başlı (button top) pilin artı ucunda AA pildeki gibi çıkıntılı bir tepe vardır; başsız (flat top, düz kafa) pilde artı uç düzdür. Fenerlerin ve pil yuvalarının çoğunda artı kontak geride kaldığı için başlı pil gerekir; başsız pil bu yuvalarda temas etmeyebilir.
Başsız piller lehimsiz nikel şeritle puntalanan paketlerde ve tam ölçülü yuvalarda tercih edilir. Başlı pil başsıza göre yaklaşık 1-2 mm uzundur; korumalı başlı modeller en uzunlarıdır. Örneğin Supex 14500 900 mAh başlı Li-ion pil fener yuvaları için, Supex 14500 900 mAh başsız Li-ion pil paket yapımı için uygundur. Pil gövdesine doğrudan havya ile lehim yapmayın; ısı hücreye zarar verir.
14500 pil nasıl şarj edilir?
Li-ion 14500 pil, 4,2 V'ta sabitlenen CC/CV (önce sabit akım, sonra sabit gerilim) yöntemiyle, Li-ion destekli bir şarj cihazında şarj edilir. IFR14500 3,2 V LiFePO4 pil ise 3,6 V CC/CV ile şarj edilir ve 4,2 V'a çıkarılmamalıdır. Yalnızca Ni-MH ve Ni-Cd için yapılmış AA şarj cihazları 14500'e uygun değildir.
- Pilin üzerindeki yazıyı okuyun: 3,7 V Li-ion mu, 3,2 V LiFePO4 (IFR) mu, yoksa şarj edilmeyen ER ya da LS14500 mü?
- Şarj cihazının 14500 boyutunu ve doğru kimyayı desteklediğini kontrol edin; Nitecore D2 dijital şarj cihazı Li-ion, LiFePO4 ve Ni-MH pilleri destekler.
- Şarj akımını kapasiteye göre seçin: 800-900 mAh hücre için 0,5 A uygun bir değerdir.
- Pili kutupları doğru olacak şekilde takın; şişmiş, ezik ya da kılıfı yırtık hücreyi şarj etmeyin.
- Şarjı yanmaz bir yüzeyde ve gözetim altında yapın; şarj bitince pili cihazdan çıkarın.
- Proje içinde TP4056 tipi modül kullanacaksanız akım ayar direncini (1,2 kΩ ≈ 1 A) 2,4 kΩ ile değiştirerek akımı yaklaşık 0,5 A'e düşürün.
Li-ion hücreyi 2,5-3,0 V'un altına boşaltmak kalıcı hasar verir; korumasız pillerde cihazın düşük gerilim kesmesi olduğundan emin olun. Li-ion güvenliğinin ayrıntılarını 18650 Li-ion pil rehberi yazımızda bulabilirsiniz; kurallar 14500 için de aynıdır.
Sık sorulan sorular
14500 ile 18650 pil arasındaki fark nedir?
İkisi de aynı Li-ion kimyasını ve 3,6-3,7 V nominal gerilimi kullanır; fark boyut ve kapasitededir. 18650 pil 18 mm çapında ve 65 mm boyundadır ve 2000-3500 mAh kapasiteye ulaşır. 14500 ise AA boyutundadır ve kapasitesi genellikle 600-1200 mAh'tir. Şarj gerilimi ikisinde de 4,2 V'tur.
14500 pil normal AA şarj cihazında şarj edilir mi?
Hayır, yalnızca Ni-MH ve Ni-Cd için yapılmış AA şarj cihazları farklı bir şarj yöntemi kullanır ve Li-ion hücreyi güvenle şarj edemez. Aşırı şarj ya da hatalı kesme, ısınmaya ve yangına yol açabilir. Li-ion modunu ve 14500 boyutunu açıkça destekleyen bir şarj cihazı kullanın.
ER14500 pil şarj edilir mi?
Hayır, ER14500 ve Saft LS14500 3,6 V lityum pil gibi lityum tiyonil klorür piller tek kullanımlıktır ve asla şarj edilmez. Şarj denemesi ısınma, sızıntı ve patlamaya yol açabilir. Bu piller sayaç, alarm ve bellek yedeği gibi düşük akımlı ve uzun ömür gereken cihazlar içindir.
3000 mAh yazan 14500 pil gerçek mi?
Hayır, bu boyuttaki Li-ion hücrelerin kapasitesi günümüzde 1200 mAh civarını geçmez. 2000-3000 mAh yazan 14500 piller ya gerçek dışı değerle satılır ya da 1,2 V Ni-MH hücrelerle karıştırılır. Kapasiteyi bir şarj cihazının ölçüm modu ya da kapasite test cihazıyla doğrulayabilirsiniz.
İki AA pilli bir cihazda bir 14500 kullanılabilir mi?
Üretici izin vermedikçe önerilmez. İki AA pil 3,0-3,2 V verir; dolu bir Li-ion 14500 ise 4,2 V'tur ve bu fark birçok devreyi zorlar. 3,6 V'ta dolan LiFePO4 14500 bu gerilime daha yakındır, ancak cihazın 3,6 V'a dayandığını kılavuzdan doğrulamadan kullanmayın.
Özet
- 14500 pil AA boyutunda bir lityum hücredir; Li-ion türü 3,6-3,7 V nominal, 4,2 V dolu gerilimdedir.
- Üretici desteği yoksa AA pil yerine takmayın; 2,8 kat gerilim cihazı yakabilir.
- IFR14500 LiFePO4 3,2 V'tur ve 3,6 V'ta dolar; ER/LS14500 lityum piller asla şarj edilmez.
- Fener yuvaları çoğunlukla başlı pil ister; korumalı piller 1-2 mm daha uzundur.
- Li-ion 14500'ü 4,2 V CC/CV, Li-ion destekli şarj cihazında ve yaklaşık 0,5 A ile şarj edin.