3S BMS'te B- birinci hücrenin eksisine, B1 ve B2 hücrelerin birleşim noktalarına, B+ üçüncü hücrenin artısına bağlanır; yük ve şarj cihazı P+ ile P- uçlarına gelir. 3S Li-ion paket 11,1V nominal, 12,6V tam doludur ve 12,6V CC-CV şarj cihazıyla şarj edilir.
Üç adet 18650 hücreden yapılan 3S paket, 12V ile çalışan LED şeritler, küçük pompalar, router, fan ve hobi matkapları için en çok tercih edilen lityum pakettir. Bu yazıda 3S BMS bağlantı şemasını B-, B1, B2, B+, P- ve P+ uçlarıyla anlatıyor; 11,1V ile "12V" adlandırmasının farkını, doğru BMS akımını ve 12,6V şarjı açıklıyoruz. BMS'in genel işleyişi için BMS nedir, nasıl bağlanır yazımıza göz atabilirsiniz.
3S BMS nedir?
3S BMS, seri bağlı üç lityum hücreden oluşan paketi aşırı şarj, aşırı deşarj, aşırı akım ve kısa devreye karşı koruyan, her hücrenin gerilimini ayrı ayrı izleyen bir koruma kartıdır. "3S" üç seri hücre anlamına gelir. Paketteki paralel hücre sayısı (P) BMS seçimini değiştirmez; 3S1P, 3S2P ve 3S4P paketlerin hepsi 3S BMS kullanır.
Paralel grup kurarsanız her grup tek bir büyük hücre gibi davranır ve BMS'in denge ucu grubun ortak şeridine bağlanır. 3S2P örneğini 18650 batarya paketi yapımı rehberimizde şemasıyla anlattık.
3S paket kaç volt olur, neden "12V" denir?
3S Li-ion paket 10,8-11,1V nominal, 12,6V tam dolu gerilimdedir ve boşalırken 9V civarına iner. Tam doluyken 12V'un biraz üstünde, yarı doluyken altında kaldığı için piyasada "12V lityum paket" olarak da anılır. 12V cihazların çoğu bu aralıkta çalışır, ama sabit 12V isteyen hassas cihazlarda gerilimi ölçerek karar verin.
| Kimya | Hücre nominal / tam | 3S nominal | 3S tam dolu (şarj gerilimi) | 3S yaklaşık boş |
|---|---|---|---|---|
| Li-ion / LiPo | 3,6-3,7V / 4,2V | 10,8-11,1V | 12,6V | 7,5-9,0V |
| LiFePO4 | 3,2V / 3,65V | 9,6V | 10,95V (≈ 11V) | 7,5V |
LiFePO4 için ayrı bir kart gerekir. Örneğin XR 3S 10A LiFePO4 BMS hücre başına 3,65V'ta şarjı, 2,32V'ta deşarjı keser ve sayfasında 11V şarj gerilimi önerilir; bu kart Li-ion hücrelerle kullanılmaz.
3S BMS bağlantı şeması nasıldır?
3S BMS'te dört pil ucu vardır: B- 1. hücrenin eksisine, B1 1. ve 2. hücrenin birleşimine, B2 2. ve 3. hücrenin birleşimine, B+ 3. hücrenin artısına bağlanır. Yük ve şarj cihazı P+ (paket artısı) ile P- arasına gelir. Bazı kartlarda denge uçları B0, B1, B2, B3 diye numaralanır; bu durumda B0 paket eksisi, B3 paket artısıdır.
| BMS ucu | Bağlantı noktası | B-'ye göre gerilim (dolu pakette) |
|---|---|---|
| B- | 1. hücre eksisi | 0V |
| B1 | 1. hücre artısı / 2. hücre eksisi | ≈ 4,2V |
| B2 | 2. hücre artısı / 3. hücre eksisi | ≈ 8,4V |
| B+ | 3. hücre artısı | ≈ 12,6V |
| P- / P+ | Yük ve şarj cihazı | Paket gerilimi |
Her basamakta gerilim bir hücre kadar artmalıdır. Ölçümde bu düzen bozuluyorsa kablo yanlış noktadadır; BMS'e bağlamadan önce düzeltin.
3S BMS adım adım nasıl bağlanır?
- Üç hücrenin gerilimini ölçün ve 0,05V içinde eşitleyin; farklıysa her birini tek tek aynı gerilime şarj edin.
- Hücreleri nikel kaplı punta teli ile seri bağlayın: 1. artı → 2. eksi, 2. artı → 3. eksi.
- B-, B1, B2 ve B+ kablolarını ilgili şeritlere bağlayın; BMS'e takmadan önce sırayla 0V, ≈ 3,7V, ≈ 7,4V, ≈ 11,1V civarı okuyun.
- BMS'e önce B-'yi, sonra B1, B2 ve en son B+'yı bağlayın. Sökerken sırayı tersine çevirin.
- Yükü ve şarj cihazını P+ ile P- arasına bağlayın; P+ hattına sigorta ekleyin.
- Çıkış yoksa şarj cihazını birkaç saniye bağlayarak kartı etkinleştirin.
Balanslı mı balanssız mı 3S BMS seçmeliyim?
Üç hücreli pakette balanslı BMS tercih edilmelidir, çünkü hücre sayısı arttıkça aralarındaki farkın zamanla büyüme olasılığı da artar. Pasif balanslı kart, şarj sonunda yüksek gerilimli hücreden küçük bir akımı dirençte harcar. 3S 6A 12.6V balanslı BMS gibi küçük akımlı kartlar ile 3S 40A balanslı BMS (mor PCB) gibi yüksek akımlı kartlar aynı mantıkla çalışır.
Balanssız kart da koruma yapar ama hücreleri eşitlemez. OLT 3S 20A balanssız BMS sayfasında da belirtildiği gibi bu tür kartlarda aynı model, aynı kapasitede ve gerilimleri birbirine yakın hücreler kullanılmalı, paket ara sıra hücre hücre ölçülmelidir.
3S BMS kaç amper olmalı?
3S BMS'in sürekli akım değeri, yükün en düşük paket geriliminde çektiği akımın %20-30 fazlası olmalıdır. Örneğin 60W'lık bir LED projektör 12,6V'ta yaklaşık 4,8A, 9V'ta ise 6,7A çeker; bu yük için 8-10A sürekli akımlı bir kart uygundur. Motorlu yüklerde kalkış akımı sürekli akımın birkaç katı olabilir ve BMS'in aşırı akım korumasını tetikleyebilir.
| Yük | Tahmini sürekli akım | Önerilen BMS |
|---|---|---|
| 12V LED şerit, 24W | 24W / 9V ≈ 2,7A | 5-6A |
| 12V router ve modem | 1-2A | 5-6A |
| 12V pompa ya da fan, 60W | ≈ 6,7A | 10A |
| 12V akülü matkap motoru | Yükle değişir; kalkışta sürekli akımın birkaç katı | Ölçerek seçin; genellikle 25-40A |
Matkap gibi yüklerde gerçek akımı pens ampermetre ile ölçmek en güvenli yoldur. Elektrikli bisiklet paketleri ise genellikle 10S ya da 13S olduğu için 3S BMS'in kullanım alanı dışındadır.
3S paket nasıl şarj edilir?
3S Li-ion paket, 12,6V çıkışlı ve akım sınırlamalı bir CC-CV şarj cihazıyla P+ ve P- uçlarından şarj edilir. Sıradan bir 12V adaptör bu iş için uygun değildir: akım sınırlaması yoktur ve paketi tam dolduramaz. USB'den beslemek isterseniz 3S 2A Type-C 12.6V şarj modülü 5V girişi 12,6V şarj gerilimine yükseltir; çok küçük paketler için 0,37A şarj akımlı 3S 12,6V 1A modül de vardır.
LiFePO4 3S pakette şarj gerilimi yaklaşık 10,95V'tur. Li-ion şarj cihazını LiFePO4 pakete bağlamak hücreleri aşırı şarj eder.
Sık sorulan sorular
3S BMS'te B- ile P- arasındaki fark nedir?
B- paketin, yani 1. hücrenin eksisidir; P- ise yükün ve şarj cihazının bağlandığı, BMS'in MOSFET'lerinden geçen eksi uçtur. BMS bir sorun gördüğünde B- ile P- arasındaki bağlantıyı keser. Yükü doğrudan B-'ye bağlarsanız koruma devre dışı kalır.
3S BMS'e 4 hücre bağlanır mı?
Hayır, 3S BMS yalnızca üç seri hücreyi izler. Dört seri hücre bağlarsanız paket 16,8V'a çıkar ve kart bir hücreyi göremez; o hücre aşırı şarj ya da aşırı deşarjdan korunmaz. Dört seri hücre için 4S BMS kullanın.
3S paket 12V kurşun asit akünün yerine kullanılır mı?
Sınırlı olarak evet. 12V ile çalışan küçük cihazlarda 3S Li-ion paket kullanılabilir, ancak araç ya da kurşun asit akü şarj cihazına bağlanmamalıdır. Kurşun asit şarj cihazlarının gerilimi ve şarj yöntemi farklıdır. Kurşun asit akünün yerine geçecek paket için 4S LiFePO4 (12,8V) daha uygundur.
Paketin doluluğunu nasıl izlerim?
Paket gerilimine bakarak izleyebilirsiniz: 12,6V tam dolu, yaklaşık 11,1V yarı dolu, 9V'un altı boş kabul edilir. Sürekli gösterge için 11,1-12,6V aralığına uygun 3S lityum kapasite göstergesi modülü P+ ve P- uçlarına bağlanabilir.
3S BMS ısınıyor, normal mi?
Yüksek akımda hafif ısınma normaldir, çünkü MOSFET'lerde küçük bir güç kaybı olur. Kart elle tutulamayacak kadar ısınıyorsa yük akımı kartın sürekli değerine çok yakın ya da üstündedir. Daha yüksek akımlı bir BMS seçin ve kartı havalanan bir yere yerleştirin.
Özet
- 3S BMS'te B-, B1, B2, B+ sırayla hücre birleşim noktalarına; yük ve şarj cihazı P+ ile P-'ye bağlanır.
- 3S Li-ion paket 11,1V nominal, 12,6V tam doludur; LiFePO4 3S 9,6V ve yaklaşık 11V'tur.
- Kablolar BMS'e takılmadan önce ölçülür; her basamak bir hücre gerilimi kadar artmalıdır.
- BMS akımı yükün en düşük gerilimdeki akımına %20-30 pay eklenerek seçilir; motorlarda kalkış akımı ayrıca düşünülür.
- Paket 12,6V CC-CV şarj cihazıyla şarj edilir; sıradan 12V adaptör kullanılmaz.