Kablo test cihazı, kablonun iki ucunu ana birim ve uzak birime takıp telleri sırayla sınayan bir ölçü aletidir. Düz bir RJ45 kabloda iki birimin LED'leri aynı sırayla 1'den 8'e yanar. Sönük LED kopukluk ya da kısa devreyi, farklı sıra yanlış dizilimi gösterir; basit testerler bölünmüş çifti (split pair) göremez.
Yeni sıktığınız bir ağ kablosu bağlantı vermiyor ya da modem ile bilgisayar arasındaki hat bir çalışıp bir kesiliyor... Böyle durumlarda ilk başvurulan alet ağ kablosu test cihazıdır. Bu yazıda kablo test cihazının ne olduğunu, adım adım nasıl kullanıldığını, LED sırasının neyi gösterdiğini, T568A ve T568B renk sıralarını, cihazın göremediği arızaları ve PoE hatlarında dikkat edilecekleri anlatıyoruz. Ağ kablosu hazırlayan teknisyenler ve evde kendi kablosunu sıkan kullanıcılar için hazırlanmıştır.
Kablo test cihazı nedir?
Kablo test cihazı, bir kablonun içindeki her telin karşı uca doğru pinden ulaşıp ulaşmadığını sırayla sınayan ve sonucu LED'lerle gösteren bir süreklilik test aletidir. Yaygın modeller RJ45 (ağ) ve RJ11 (telefon) kablolarını test eder; bazılarında BNC girişi de bulunur.
Cihaz iki parçadan oluşur: ana birim (master) ve ondan ayrılabilen uzak birim (remote). Ana birim pinlere sırayla sinyal gönderir, uzak birim gelen sinyali kendi LED'iyle gösterir. Uzak birim ayrılabildiği için duvar içinden geçen, iki ucu farklı odalarda olan kablolar da test edilebilir.
Kablo test cihazı nasıl kullanılır?
Kablo test cihazı, kablonun bir ucu ana birime, diğer ucu uzak birime takılıp cihaz açılarak kullanılır; ardından iki birimdeki LED'lerin sırası karşılaştırılır. Adımlar şöyledir:
- Kablonun iki ucunun da hiçbir cihaza, anahtara (switch) ya da PoE adaptörüne bağlı olmadığından emin olun.
- Bir ucu ana birimin RJ45 girişine, diğer ucu uzak birimin girişine takın. Telefon kablosu için RJ11 girişlerini kullanın.
- Duvar prizindeki bir hattı test ediyorsanız uzak birimi diğer uçtaki prize kısa ve sağlam bir yama kablosuyla bağlayın.
- Cihazı açın. Çoğu modelde hızlı ve yavaş (otomatik) tarama seçeneği bulunur; LED'leri rahat okumak için yavaş modu seçin.
- İki birimdeki LED'lerin 1'den 8'e hangi sırayla yandığını izleyin ve en az iki tur karşılaştırın.
- Kablonun konnektöre yakın kısmını hafifçe oynatın; yanıp sönen LED, gevşek bir teli gösterir.
Hatalı uç bulunduğunda konnektörü kesip RJ45 ve RJ11 ağ sıkma pensesi ile yeniden sıkın. RJ45 Cat6 erkek soket gibi yeni bir uç kullanın; sıkılmış konnektör yeniden kullanılmaz. Pense seçimi için krimp pensesi seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
Kablo test cihazında LED sırası neyi gösterir?
LED sırası kablonun dizilimini gösterir: düz kabloda iki birimin LED'leri aynı sırayla yanar, çapraz kabloda uzak birimde sıra değişir, kopuk telde ilgili LED yanmaz. Yorum için ana birimdeki sırayı referans alıp uzak birimle karşılaştırın.
| Durum | Ana birim | Uzak birim | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Düz kablo (sağlam) | 1-2-3-4-5-6-7-8 | 1-2-3-4-5-6-7-8 | İki uç aynı standartta |
| Çapraz kablo (100 Mbit) | 1-2-3-4-5-6-7-8 | 3-6-1-4-5-2-7-8 | Bir uç T568A, diğeri T568B |
| Kopuk tel (ör. 3) | 3 yanar ya da yanmaz (modele göre) | 3 yanmaz | Tel kopuk ya da pin oturmamış |
| Kısa devre (ör. 4-5) | Normal sırayla yanar | 4 ve 5 yanmaz | İki tel birbirine değiyor |
| Yer değiştirmiş tel | 1-2-3-4-5-6-7-8 | Ör. 1-2-3-5-4-6-7-8 | Uçta renk sırası hatalı |
| G LED'i yanıyor | G | G | Ekranlı kabloda ekran sürekli |
Kısa devre ve kopukluğun LED'e yansıması markaya göre değişir. Birçok modelde iki tel kısa devreyse uzak birimde ilgili LED'ler yanmaz; üç ya da daha fazla tel etkilenirse iki birimde de hiçbir LED yanmayabilir. Kendi cihazınızın kılavuzundaki tabloyu esas alın.
T568A ve T568B renk sırası nedir?
T568B'de renk sırası beyaz-turuncu, turuncu, beyaz-yeşil, mavi, beyaz-mavi, yeşil, beyaz-kahverengi, kahverengi; T568A'da ise turuncu ve yeşil çiftlerin yeri değişir. İki uç aynı standartta sıkılırsa düz kablo, farklı standartta sıkılırsa çapraz kablo elde edilir.
| Pin | T568A | T568B |
|---|---|---|
| 1 | Beyaz-yeşil | Beyaz-turuncu |
| 2 | Yeşil | Turuncu |
| 3 | Beyaz-turuncu | Beyaz-yeşil |
| 4 | Mavi | Mavi |
| 5 | Beyaz-mavi | Beyaz-mavi |
| 6 | Turuncu | Yeşil |
| 7 | Beyaz-kahverengi | Beyaz-kahverengi |
| 8 | Kahverengi | Kahverengi |
Pin 1, konnektörün tırnağı aşağıda ve kontaklar size bakarken soldaki pindir. Günümüz ağ cihazlarının çoğu Auto MDI-X özelliğiyle kablo tipini kendisi algıladığı için çoğu iş için düz kablo yeterlidir. Duvar prizlerinde RJ45 Cat5e keystone jak üzerindeki renk etiketine göre aynı standardı kullanın.
Kablo test cihazı hangi arızaları göremez?
Basit kablo test cihazı yalnızca pinden pine sürekliliği kontrol eder; bölünmüş çifti (split pair), kablonun hız kategorisini, uzunluğunu ve sinyal kalitesini göremez. Bu nedenle "testte 1'den 8'e doğru yanıyor ama hat yavaş" durumu mümkündür.
Bölünmüş çift, en sinsi hatadır. Teller iki uçta da aynı pinlere gider, ama bükümlü çiftler yanlış eşleşmiştir; örneğin renkler 1-2, 3-4, 5-6, 7-8 diye çiftler hâlinde dizilmiştir. Süreklilik doğru olduğu için LED'ler sırayla yanar, ama 3 ve 6 numaralı teller aynı bükümlü çiftte olmadığından parazit ve hata artar. Bu hatayı ancak çapraz karışmayı (NEXT) ölçen gelişmiş testerler ya da sertifikasyon cihazları bulur. En iyi önlem, renk sırasına baştan doğru uymaktır.
Tek tek pinleri ölçmek isterseniz DT830B dijital multimetre ve RJ45 breakout modülü ile her teli süreklilik kademesinde kontrol edebilirsiniz. Ölçüm yöntemi için multimetre nasıl kullanılır yazımıza bakabilirsiniz.
PoE ve telefon hattında kablo test cihazı kullanılır mı?
Hayır, kablo test cihazı enerjili bir hatta, özellikle PoE anahtarına, PoE adaptörüne ya da çalışan telefon hattına takılmamalıdır. PoE hatlarında kablo üzerinden 57 V'a kadar DC gerilim bulunabilir; basit testerler bu gerilime göre tasarlanmamıştır ve zarar görebilir.
Standart (IEEE 802.3af/at/bt) PoE anahtarları gücü ancak karşıda uygun bir cihaz algılayınca verir. Pasif PoE adaptörleri ise gerilimi koşulsuz verir ve testere doğrudan ulaşır. Telefon hatlarında da çalma anında yüksek AC gerilim oluşur. Testten önce kabloyu her iki uçtan ayırın.
BNC ve koaksiyel kablo nasıl test edilir?
BNC girişi olan testerlerde koaksiyel kablo, iki ucu ana ve uzak birimin BNC girişlerine takılarak test edilir; iç iletken ve ekran için ayrı LED yanar. F konnektörlü anten kablolarında BNC - F dönüştürücü kullanılır.
BNC girişi olmayan bir testerle ya da multimetreyle de basit kontrol yapılabilir: iç iletken uçtan uca süreklilik vermeli, iç iletken ile ekran arasında ise süreklilik olmamalıdır. Kablo izleme işi için PK65H kablo izleyici gibi ton üreteçli cihazlar, demet içindeki kabloyu bulmaya yardım eder.
Sık sorulan sorular
Kablo test cihazında hiçbir LED yanmıyorsa ne yapılmalı?
Önce cihazın pilini kontrol edin; çoğu basit tester 9 V pille çalışır ve zayıf pilde LED'ler yanmaz. Pil sağlamsa konnektörlerin girişlere tam oturduğundan emin olun. Yine yanmıyorsa birden fazla telde kısa devre ya da kopukluk olabilir; uçları yeniden sıkıp tekrar test edin.
Kablo test cihazı Cat6 kabloyu test eder mi?
Evet, basit testerler Cat5e, Cat6 ve Cat7 dahil tüm RJ45 kabloların pin sürekliliğini ve dizilimini test eder. Ancak kablonun gerçekten Cat6 performansı verip vermediğini ölçemez. Hız ve kategori doğrulaması için frekans tabanlı ölçüm yapan sertifikasyon cihazları gerekir.
Ağ kablosu en fazla kaç metre olabilir?
Bakır Ethernet hatlarında kanal uzunluğu en fazla 100 metredir: 90 metre sabit kablo ve toplam 10 metre yama kablosu. Basit kablo test cihazı uzunluğu ölçmez; daha uzun bir kablo testte sağlam görünse de bağlantı kurmayabilir ya da düşük hızda çalışabilir.
Çapraz kablo hâlâ gerekli mi?
Çoğu durumda gerekli değildir. Günümüz anahtar, modem ve bilgisayar ağ kartlarının büyük bölümü Auto MDI-X özelliğiyle kablonun düz ya da çapraz olduğunu algılar. Yine de eski cihazlar arasında doğrudan bağlantıda çapraz kablo gerekebilir; tester bunu uzak birimdeki 3-6-1-4-5-2-7-8 sırasıyla gösterir.
Bölünmüş çift (split pair) nasıl anlaşılır?
Basit testerle anlaşılamaz, çünkü teller pinden pine doğru gider ve LED'ler sırayla yanar. Belirtisi, sağlam görünen kabloda düşük hız ve bağlantı kopmalarıdır. Konnektörü açıp renk sırasını T568A ya da T568B'ye göre kontrol edin; şüphede ucu standart sıraya göre yeniden sıkın.
Özet
- Kablo test cihazı, ana ve uzak birim arasında telleri sırayla sınayan ve sonucu LED'le gösteren bir süreklilik aletidir.
- Düz kabloda iki birimin LED'leri aynı sırayla 1'den 8'e yanar; sönük ya da yer değiştiren LED arızayı gösterir.
- T568B sırası: beyaz-turuncu, turuncu, beyaz-yeşil, mavi, beyaz-mavi, yeşil, beyaz-kahverengi, kahverengi.
- Basit testerler bölünmüş çifti, uzunluğu ve kablo kategorisini göremez.
- Test cihazını PoE, pasif PoE ya da çalışan telefon hattına takmayın; testten önce kabloyu iki uçtan ayırın.