Dijital Termostat Bağlantı Şeması: Isıtıcı ve Soğutucu

Dijital termostatı ayarlamak birkaç dakika sürer; asıl hata çoğunlukla bağlantıda yapılır. Bu yazıda röle çıkışlı bir dijital termostatın (XH-W3001, W3230 ve benzerleri) bir ısıtıcıya, bir fana ve kontaktör üzerinden büyük bir yüke nasıl bağlanacağını adım adım gösteriyoruz. Termostatın ne olduğunu merak ediyorsanız önce termostat nedir ve çeşitleri yazımıza göz atabilirsiniz.

Güvenlik uyarısı: 220V şebeke gerilimi öldürücüdür. Bağlantıyı yalnızca sigorta kapalıyken ve gerilim olmadığını ölçtükten sonra yapın. Elektrik tesisatında deneyiminiz yoksa işi ehil bir elektrikçiye yaptırın.

Dijital termostat bağlantı şeması nedir?

Dijital termostat bağlantı şeması, termostatın beslemesinin, sıcaklık probunun ve röle çıkışına bağlanan yükün hangi uçlara gideceğini gösteren bir çizimdir. Röle çıkışlı bir termostatta üç ayrı devre vardır: cihazın kendi beslemesi, prob girişi ve yükü açıp kapatan röle kontağı.

Rölenin kontağı çoğu modelde "kuru kontak"tır; yani kendiliğinden gerilim vermez, yalnızca bir anahtar gibi davranır. Bazı modellerde ise çıkış ucu yükü doğrudan besleyecek şekilde içeriden bağlanmıştır. Bu yüzden her zaman cihazın etiketindeki ve kılavuzundaki şemayı esas alın.

Termostat uçları ne anlama gelir?

Termostat uçları besleme, prob ve röle kontakları olmak üzere üç gruba ayrılır. Uç adları modele göre değişse de anlamları aynıdır.

NO ve NC kavramlarının ayrıntısı için röle modülü NO, NC ve COM yazımıza bakabilirsiniz.

Isıtıcı termostata nasıl bağlanır?

Isıtıcı, termostatın röle kontağıyla faz hattına seri bağlanır: faz COM ucuna girer, NO ucundan ısıtıcıya gider, ısıtıcının diğer ucu nötre bağlanır. Aşağıdaki adımlar 220V bir ısıtıcı ve XH-W3001 220V dijital termostat gibi bir cihaz içindir.

1. Sigortayı kapatın ve hatta gerilim olmadığını iki uçlu bir test cihazıyla doğrulayın.
2. Termostatın besleme uçlarına fazı ve nötrü bağlayın.
3. Fazdan bir kablo alıp rölenin COM ucuna bağlayın.
4. NO ucundan çıkan kabloyu ısıtıcının bir ucuna, ısıtıcının diğer ucunu nötre bağlayın.
5. Isıtıcı gövdesi metalse toprak hattını gövdeye bağlayın.
6. Güvenlik için NO ile ısıtıcı arasına, ısıtıcının yakınına uygun eşik sıcaklığında bir KSD301 NC limit termostat seri bağlayın; aşırı ısınmada devreyi keser.
7. Probu yerleştirin, kutuyu kapatın, sigortayı açın ve termostatı ısıtma moduna (H) alın.

Kablo kesiti yükün akımına uygun olmalıdır; 1500W bir ısıtıcı 220V'ta yaklaşık 6,8A çeker. Klemens vidalarını sıkın, çıplak iletken açıkta bırakmayın.

Fan ya da soğutucu nasıl bağlanır?

Fan ve soğutucu, ısıtıcıyla aynı biçimde COM ve NO üzerinden bağlanır; fark, termostatın soğutma moduna (C) alınmasıdır. Soğutma modunda röle, sıcaklık ayarın üstüne çıkınca çeker.

12V bir fan için XH-W3001 12V DC dijital termostat kullanılabilir. Rölesi kuru kontaklı bir modelde adaptörün artısı hem termostatın artı besleme ucuna hem COM ucuna, eksisi termostatın eksi ucuna bağlanır. NO ucundan çıkan kablo fanın artısına, fanın eksisi adaptörün eksisine gider. Adaptör, termostat ve fanın toplam akımını karşılamalıdır.

Buzdolabı kompresörü gibi yüklerde sık yeniden başlatma kompresöre zarar verir. W3230 220V termostat ve STC-1000 gibi cihazlarda gecikme ayarı bulunur; kompresör için birkaç dakikalık gecikme verilir. Hem ısıtma hem soğutma gerekiyorsa ayrı iki çıkışı olan STC-1000 dijital termostat uygundur.

12V ve 220V termostat arasındaki fark nedir?

12V ve 220V termostat arasındaki temel fark cihazın besleme voltajıdır; röle kontağı ise etiketinde izin verilen voltaj ve akım içinde başka bir devreyi anahtarlayabilir. Kuru kontaklı bir 12V termostat, rölesinin değeri yetiyorsa 220V bir yükü de açıp kapatabilir.

Röle değeri voltaja göre değişebilir. Örneğin W3230 220V ürün sayfasında röle için 220V'ta 10A, 12V'ta 20A belirtilir; 220V'luk yükte 10A sınırını esas alın.

Büyük yük kontaktörle nasıl bağlanır?

Röle değerini aşan yüklerde termostat yükü doğrudan değil, bir kontaktörün bobinini açıp kapatarak sürer. 3000W bir ısıtıcı 220V'ta yaklaşık 13,6A çeker; bu, 10A'lık bir termostat rölesi için fazladır.

1. Termostatın COM ucuna faz, NO ucundan kontaktörün A1 bobin ucuna kablo bağlanır.
2. Kontaktörün A2 bobin ucu nötre bağlanır. Bobin voltajı (ör. 220V AC) etiketle uyumlu olmalıdır.
3. Isıtıcı, kontaktörün ana kontakları üzerinden ayrı ve uygun kesitli kabloyla, kendi sigortasıyla beslenir.
4. Limit termostat ya da termik koruma, kontaktör bobin hattına veya ısıtıcı hattına seri eklenir.

Üç fazlı ısıtıcılar ve pano işleri mutlaka ehil bir elektrikçi tarafından yapılmalıdır. Kontaktörün çalışması için kontaktör nedir, nasıl bağlanır yazımıza bakabilirsiniz. Sık anahtarlanan rezistif yüklerde kontaktör yerine uygun soğutuculu bir SSR de kullanılabilir.

Termostat probu nereye yerleştirilir?

Prob, kontrol ettiğiniz alanın ortalama sıcaklığını gösteren bir noktaya, ısıtıcıdan ve fan çıkışından uzağa yerleştirilir. Prob ısıtıcıya değerse termostat ortam henüz ısınmadan ısıtıcıyı kapatır, ardından sık açılıp kapanma başlar.

• Kuluçkada prob yumurtaların hizasına, ısıtıcının doğrudan ışımasının dışına konur.
• Su ve sıvılarda probun yalnızca metal ucu batırılır; kablo girişi suya sokulmaz.
• Prob kablosu 220V kablolarıyla aynı kanalda, sıkıca yan yana götürülmemelidir.
• İlk saatlerde ayrı bir termometreyle karşılaştırın ve gerekirse kalibrasyon ayarıyla düzeltin.

Sık sorulan sorular

Yük COM ve NO'ya mı, COM ve NC'ye mi bağlanır?

Termostatta yük neredeyse her zaman COM ve NO arasına bağlanır. Böylece röle çektiğinde yük çalışır ve termostatın beslemesi kesilirse yük de durur. NC kullanılırsa termostat kapalıyken yük sürekli çalışır; bu, ısıtıcıda tehlikeli bir durumdur.

Termostat çalışıyor ama ısıtıcı çalışmıyor, neden?

Önce modu kontrol edin: ısıtıcı için H seçili olmalıdır. Ardından COM ucuna gerçekten faz ya da artı geldiğini ve yükün NO ucuna bağlı olduğunu ölçün. Gecikme ayarı açıksa röle birkaç dakika bekleyebilir. Limit termostat açık kalmışsa devre yine çalışmaz.

Prob kablosu uzatılabilir mi?

Kısa uzatmalar genellikle yapılabilir, ancak her ek ve uzun kablo ölçümü bir miktar saptırabilir ve parazit alabilir. Ekleri lehimleyip makaronla yalıtın, kabloyu güç hatlarından uzak geçirin. Uzatmadan sonra değeri ayrı bir termometreyle karşılaştırın ve gerekiyorsa kalibrasyonla düzeltin.

Termostat bağlantısında topraklama gerekir mi?

Metal gövdeli ısıtıcı, metal kutu ya da pano kullanıyorsanız evet; toprak hattı gövdeye bağlanmalıdır. Termostatın kendisinde toprak ucu olmayabilir, ancak bu yükün topraklanmasını gereksiz kılmaz. Tesisatta kaçak akım rölesi bulunması ek koruma sağlar.

12V termostatla 220V ısıtıcı çalıştırılabilir mi?

Rölesi kuru kontaklıysa ve kontak değeri 220V için yeterliyse çalıştırılabilir. Termostat 12V ile beslenir, röle kontağı 220V devresini anahtarlar. Bu durumda iki devre aynı kutudaysa birbirinden ayrı ve yalıtımlı yerleştirilmelidir; emin değilseniz 220V modeli seçin.

Özet

• Termostatın üç devresi vardır: besleme, prob ve röle kontağı; etiketteki şema esas alınır.
• Yük COM ve NO arasına bağlanır; faz COM'a girer, NO'dan yüke gider, nötr doğrudan yüke bağlanır.
• Isıtıcıda H, fan ve soğutucuda C modu seçilir; kompresörde gecikme ayarı açılır.
• Röle değerini aşan yükler kontaktör ya da uygun bir SSR üzerinden sürülür.
• Prob ısıtıcıdan uzakta, ortamı temsil eden bir noktaya yerleştirilir.
• 220V işleri sigorta kapalıyken yapılır, metal gövdeler topraklanır, limit termostatla yedek koruma eklenir.