STC-1000 ile fermantasyon dolabı, eski bir buzdolabının sıcaklığını tek termostatla hem soğutup hem ısıtarak sabit tutan bir düzenektir. STC-1000'in soğutma rölesi buzdolabını, ısıtma rölesi 12V ısıtıcıyı çalıştırır; ölçülen değer ayarın F2 kadar üstüne çıkınca soğutma, F2 kadar altına inince ısıtma devreye girer.
Ev yapımı bira, şarap ya da başka fermente ürünlerde sonucu en çok etkileyen şeylerden biri sıcaklıktır. Oda sıcaklığı gün içinde birkaç derece oynar; fermantasyon dolabı bu oynamayı ortadan kaldırır. Bu projede eski bir buzdolabını STC-1000 dijital termostat ve 12V ısıtıcıyla hem soğutan hem ısıtan bir fermantasyon dolabına dönüştürüyoruz.
Fermantasyon dolabı nedir?
Fermantasyon dolabı, mayalanan bir sıvının sıcaklığını gün boyu belirli bir değerde tutmak için soğutucu ve ısıtıcısı bir termostatla yönetilen yalıtımlı bir dolaptır. Çoğu zaman eski bir buzdolabı kullanılır; buzdolabı zaten yalıtımlıdır ve soğutma hazırdır.
Buzdolabının kendi termostatı genellikle birkaç derecenin üstüne ayarlanamaz ve ısıtma yapamaz. STC-1000 bu işi devralır: dolabı yalnızca gerektiğinde çalıştırır, gerektiğinde ısıtıcıyı açar. Termostat türlerine genel bir bakış için termostat nedir ve çeşitleri nelerdir yazısını okuyabilirsiniz.
STC-1000 nasıl hem soğutur hem ısıtır?
STC-1000'de iki ayrı röle vardır: biri soğutma, biri ısıtma içindir. Ölçülen sıcaklık F1 + F2 değerine çıkınca soğutma rölesi çeker, F1 − F2 değerine inince ısıtma rölesi çeker; arada ikisi de kapalıdır.
| Parametre | Anlamı | Örnek değer |
|---|---|---|
| F1 | Hedef sıcaklık | 19,0 °C |
| F2 | Fark (histerezis) | 0,5 °C → soğutma 19,5 °C'de, ısıtma 18,5 °C'de başlar |
| F3 | Kompresör koruma gecikmesi | 5 dakika |
| F4 | Kalibrasyon | Termometreye göre |
F3, soğutma durduktan sonra kompresörün en az bu süre kadar yeniden çalışmamasını sağlar. Ürün belgesinde fabrika değeri 3 dakika, ayar aralığı 1-10 dakikadır. Menülerin tamamı için STC-1000 termostat ayarları yazısına bakın.
Hangi STC-1000 sürümünü seçmeliyim?
Isıtıcı olarak 12V panel kullanacaksanız STC-1000 12V DC sürümü pratiktir; termostat ve ısıtıcı aynı adaptörden beslenir. Isıtıcınız 220V ise ya da adaptör kullanmak istemiyorsanız STC-1000 220V sürümü seçilebilir.
| Özellik | STC-1000 12V DC | STC-1000 220V |
|---|---|---|
| Besleme | 12V DC adaptör | Şebeke (AC 220V) |
| Röle kontakları | Soğutma ve ısıtma, 10 A / 220V AC | Belgedeki değeri kontrol edin |
| Ölçüm aralığı | -50 ile 99 °C | -50 ile 99 °C |
| Bu projede | 12V ısıtıcıyla önerilen sürüm | 220V ısıtıcıyla kullanılır |
Hangi malzemeler gerekir?
Çalışan eski bir buzdolabı, STC-1000, 12V silikon ısıtma panelleri, 12V adaptör, dolap içinde havayı karıştıran küçük bir fan ve kontrol kutusu için topraklı priz ile sigorta gerekir.
Malzeme listesi
| Malzeme | Adet | Ne işe yarar? |
|---|---|---|
| STC-1000 12V DC problu termostat | 1 | Soğutma ve ısıtmayı yönetir |
| 12V 12W silikon kauçuk ısıtma paneli | 2 | Soğuk havalarda dolabı ısıtır (toplam 24 W) |
| 12V 3A priz tipi adaptör | 1 | Termostat, paneller ve fan (yaklaşık 2,5 A) |
| 50x50 mm 12V 0,15A fan | 1 | Dolap içindeki havayı karıştırır |
| Problu termometre ve nem ölçer | 1 | Kalibrasyon ve kontrol |
| Topraklı priz, topraklı fişli kablo, sigorta, yalıtımlı kontrol kutusu | 1'er | 220V tarafı (ehil kişi kurar) |
Devre nasıl bağlanır?
Buzdolabının fazı STC-1000'in soğutma (Cooling) kontağından geçer; 12V adaptörün artısı ısıtma (Heating) kontağından geçerek panellere gider. Prob dolabın içine, fermente olan kabın yanına yerleştirilir. Bu düzende buzdolabının içine müdahale edilmez; buzdolabı yalnızca STC'nin anahtarladığı prize takılır.
- Buzdolabının kendi termostatını en soğuk konuma alın; artık açma kapamayı STC-1000 yapacak.
- Kontrol kutusuna STC-1000'i, topraklı bir prizi ve sigortayı yerleştirin. Şebeke girişinin fazı sigortadan sonra STC'nin Cooling kontağına, kontağın diğer ucu prizin faz ucuna gider. Nötr ve toprak doğrudan prize bağlanır.
- 12V adaptörün artısını ve eksisini STC-1000'in Power girişine bağlayın.
- Adaptörün artısını Heating kontağına, kontağın diğer ucunu panellerin artısına bağlayın; panellerin eksisi adaptörün eksisine döner.
- Fanı doğrudan 12V'a bağlayın; sürekli dönerek havayı karıştırır.
- Probu fermantasyon kabının yan yüzeyine, sıvı seviyesinin altına bantlayın ve üstünü bir köpük parçasıyla örtün.
Kontak numaraları cihazın etiketinde yazar; bağlamadan önce etiketi kontrol edin. Genel bağlantı mantığı için dijital termostat bağlantı şeması yazısına bakabilirsiniz.
220V tarafında nelere dikkat edilmeli?
Güvenlik: Buzdolabı 220V ile çalışır; bu bölümün bağlantısını yetişkinlerin, tercihen ehil bir elektrikçinin yapması gerekir. Priz ve kablo topraklı olmalı, toprak hattı kesilmemelidir. Girişe buzdolabına uygun bir sigorta koyun. 12V ve 220V kablolarını kutu içinde birbirinden ayırın. Kompresörün kalkış akımı çalışma akımının birkaç katıdır; büyük dolaplarda röle yerine kontaktör kullanın. F3 gecikmesini 3 dakikanın altına indirmeyin.
Dolap adım adım nasıl kurulur ve test edilir?
Bağlantılar bittikten sonra dolabı boşken, su dolu bir kapla en az bir gün çalıştırıp her iki rölenin de doğru anda çektiğini görün. Gerçek bir fermantasyonu ancak bu testten sonra dolaba koyun.
- Panelleri dolabın tabanına ya da yan duvarına yapıştırın; fermantasyon kabına doğrudan değmesinler. Fanı panellerin yakınına, havayı yukarı üfleyecek şekilde sabitleyin.
- Kabloları kapı contasının altından değil, varsa tahliye deliğinden ya da conta kenarındaki ince bir yuvadan geçirin; conta ezilirse dolap terler.
- Dolaba 10-20 litre su dolu bir kap koyun ve probu kaba bantlayın.
- F1 = 19,0, F2 = 0,5, F3 = 5 yapın; F4'ü problu termometreyle karşılaştırarak ayarlayın.
- Kapağı açıp kapatarak ve F1'i birkaç derece değiştirerek soğutma ve ısıtma ışıklarının yandığını, buzdolabının ve panellerin buna uyduğunu gözleyin.
- Bir gün boyunca termometre ölçümlerini not edin; sıcaklık F1 ± F2 aralığında kalıyorsa dolap hazırdır.
Hangi fermantasyon için kaç derece ayarlanır?
Doğru sıcaklığı kullandığınız mayanın üreticisi belirler; paketteki aralık her zaman esastır. Aşağıdaki aralıklar ev bira yapımında yaygın olarak kullanılan genel değerlerdir.
| Uygulama | Yaygın aralık | Çoğu zaman çalışan röle |
|---|---|---|
| Ale tipi bira mayası | 18-22 °C | Mevsime göre ikisi de |
| Lager tipi bira mayası | 8-13 °C | Soğutma |
| Soğuk dinlendirme | 0-4 °C | Soğutma |
Fermantasyon sırasında maya ısı üretir; sıvı, dolap havasından birkaç derece sıcak olabilir. Bu yüzden prob havayı değil kabı ölçmelidir.
Sık sorulan sorular
Isıtıcıya neden ihtiyaç var, buzdolabı yetmez mi?
Soğuk mevsimlerde ya da serin bir bodrumda dolap içi hedefin altına düşebilir; buzdolabı yalnızca soğutabilir. Isıtıcı bu durumda sıcaklığı yukarı çeker. Yazın ise çoğunlukla soğutma rölesi çalışır. Çift mod sayesinde dolap yıl boyu aynı ayarla kullanılır.
İki 12 W panel yeterli mi?
Buzdolabı iyi yalıtılmış olduğundan, oda sıcaklığı hedefe yakınsa iki panel çoğu zaman yeterlidir. Oda hedefin çok altındaysa paneller sıcaklığı yetiştiremeyebilir. İlk hafta dolabı boşken, su dolu bir kapla çalıştırıp ölçün; yetmezse panel ekleyin ve adaptör akımını buna göre büyütün.
Kompresör gecikmesi (F3) neden önemli?
Kompresör durduktan hemen sonra yeniden çalıştırılırsa sistemdeki basınç dengelenmemiş olur ve motor zorlanır. F3, soğutma rölesinin belirlenen süre dolmadan yeniden çekmesini engeller. Dolabın ömrü için bu değeri en az fabrika ayarında (3 dakika) bırakın.
Problu termostat yerine buzdolabının kendi termostatı kullanılamaz mı?
Buzdolabı termostatları genellikle yalnızca birkaç kademe sunar ve 10-20 °C gibi değerlere ayarlanamaz. Ayrıca ısıtma yapamazlar. STC-1000 ise 0,1 °C çözünürlükle ölçer ve iki yönde çalışır; fermantasyon için gereken hassasiyet budur.
Özet
- STC-1000 iki röleyle aynı dolabı hem soğutur hem ısıtır.
- Soğutma F1 + F2'de, ısıtma F1 − F2'de başlar; F3 kompresörü korur.
- Buzdolabı STC'nin Cooling kontağından beslenen prize takılır; 12V paneller Heating kontağından çalışır.
- Prob fermantasyon kabının yüzeyine bantlanır ve yalıtılır.
- 220V tarafı topraklı ve sigortalı kurulur; bağlantıyı ehil bir kişi yapar.