MLX90614, nesnenin yaydığı kızılötesi ışınımı ölçerek sıcaklığını dokunmadan okuyan dijital bir sensördür. Nesne sıcaklığını -70 ile 380 °C arasında ölçer ve sonucu I2C üzerinden verir. Doğru ölçüm için yüzeyin emissivitesi ile sensörün görüş açısına göre ölçüm mesafesi birlikte dikkate alınmalıdır.
Dönen bir motorun gövdesini, sıcak bir soğutucuyu ya da kaynayan bir tencereyi sıcaklık sensörüyle ölçmek istediğinizde, sensörü yüzeye değdirmek çoğu zaman mümkün olmaz. Bu işi kızılötesi termometreler yapar; MLX90614 de Arduino projelerinde en çok kullanılan temassız sıcaklık sensörüdür. Bu yazıda MLX90614'ün nasıl ölçtüğünü, model kodlarındaki görüş açısı farkını, emissivite ayarını ve Arduino bağlantısını anlatıyoruz.
MLX90614 nedir?
MLX90614, Melexis firmasının ürettiği, bir nesnenin yaydığı kızılötesi ışınımı ölçerek sıcaklığını dokunmadan hesaplayan dijital bir sensördür. Tek kılıfın içinde bir termopil algılayıcı, düşük gürültülü yükselteç, 17 bit ADC ve hesaplamayı yapan sinyal işlemci bulunur. Sonucu I2C (SMBus) ya da PWM çıkışıyla verir.
Datasheet'e göre nesne sıcaklığı -70 ile 380 °C, sensörün kendi (ortam) sıcaklığı ise -40 ile 125 °C aralığında ölçülür. Standart modellerde oda sıcaklığı civarında doğruluk ±0,5 °C'dir; tıbbi doğruluk sınıfı olan modellerde vücut sıcaklığı aralığında bu değer ±0,2 °C'ye iner. Hobi tarafında çip, GY-906 MLX90614ESF sensör modülü gibi pull-up dirençleri hazır, küçük kartlar üzerinde kullanılır.
MLX90614 sıcaklığı nasıl ölçer?
MLX90614, sıcaklığı mutlak sıfırın üstünde olan her cismin yaydığı kızılötesi enerjiyi toplar ve bu enerjiden yüzey sıcaklığını hesaplar. Bir cisim ısındıkça yaydığı ışınım hızla artar; sensördeki termopil, bu ışınımın oluşturduğu küçük sıcaklık farkını mikrovolt düzeyinde bir gerilime çevirir.
Termopilin ürettiği sinyal yalnızca nesneye değil, sensörün kendi sıcaklığına da bağlıdır. Bu yüzden çipin içinde ayrı bir sıcaklık algılayıcısı ortam sıcaklığını (Ta) ölçer ve hesaplama bu değerle düzeltilir. Sonuç olarak iki değer okursunuz: nesne sıcaklığı (To) ve ortam sıcaklığı (Ta). Ham değer 0,02 K adımlarla gelir; Celsius'a çevirmek için sıcaklık = ham × 0,02 − 273,15 formülü kullanılır.
Temassız ölçüm ile temaslı sensörlerin farkını sıcaklık sensörü nasıl çalışır yazımızda karşılaştırdık. Sıvı içinde ya da hava sıcaklığı ölçmek istiyorsanız DS18B20 dijital sıcaklık sensörü gibi temaslı bir sensör daha doğru sonuç verir; MLX90614 her zaman yüzey sıcaklığı ölçer.
Görüş açısı (FOV) ölçümü nasıl etkiler?
MLX90614 tek bir noktayı değil, görüş açısı içindeki dairesel alanın ortalama sıcaklığını ölçer; sensör uzaklaştıkça bu alan büyür. Ölçülen nesne bu daireden küçükse arka planın sıcaklığı da sonuca karışır ve okunan değer gerçek sıcaklıktan sapar.
Çipin model kodunun son üç harfi görüş açısını belirler. Ölçülen dairenin çapı yaklaşık olarak 2 × mesafe × tan(FOV / 2) ile bulunur:
| Model kodu (son harfler) | Görüş açısı | 10 cm'de ölçülen alan | 50 cm'de ölçülen alan | Uygun kullanım |
|---|---|---|---|---|
| AAA / BAA | 90° | ≈20 cm | ≈100 cm | Çok yakından, büyük yüzeyler |
| ACC / BCC | 35° | ≈6,3 cm | ≈32 cm | Genel amaçlı, birkaç cm uzaklık |
| DCI | 5° | ≈0,9 cm | ≈4,4 cm | Uzaktan, küçük hedefler |
Örneğin BCC MLX90614ESF modülü 35° görüş açısına sahiptir; 3 cm genişliğinde bir parçayı doğru ölçmek için sensörü yaklaşık 4-5 cm'den daha yakına getirmeniz gerekir. DCI MLX90614ESF modülü ise 5° dar açısıyla 25-60 cm uzaktan küçük hedefleri ölçebilir; ürün sayfasına göre 3,3 V ile beslenir.
Emissivite nedir, ölçümü neden değiştirir?
Emissivite, bir yüzeyin aynı sıcaklıktaki ideal bir yayıcıya (kara cisim) göre ne kadar kızılötesi ışınım yaydığını gösteren 0 ile 1 arasındaki katsayıdır. MLX90614 fabrikadan 1,0 emissivite ile ayarlı gelir; yani her yüzeyi ideal yayıcı kabul eder. Mat ve koyu yüzeylerde bu kabul sorun çıkarmaz, parlak metallerde ise ölçüm çok düşük çıkar.
| Yüzey | Yaklaşık emissivite | Fabrika ayarıyla sonuç |
|---|---|---|
| İnsan cildi | 0,98 | Doğruya çok yakın |
| Su, buz | 0,95-0,96 | Doğruya yakın |
| Mat boya, plastik, ahşap | 0,90-0,95 | Hafif düşük |
| Oksitlenmiş çelik, döküm | 0,7-0,8 | Belirgin düşük |
| Parlak alüminyum, bakır | 0,02-0,1 | Çok yanlış (ortamı yansıtır) |
Parlak bir yüzeyi ölçmenin pratik yolu, yüzeye küçük bir parça mat siyah elektrik bandı yapıştırıp bandı ölçmektir. Emissivite değeri sensörün EEPROM belleğinde saklanır ve kütüphane fonksiyonuyla değiştirilebilir. Değer kalıcı olarak yazıldığı için değiştirdiğinizde not alın ve sensörü bir kez kapatıp açın.
MLX90614 Arduino'ya nasıl bağlanır?
GY-906 modülü dört pinle bağlanır: besleme, GND ve iki I2C hattı (SDA, SCL). Varsayılan I2C adresi 0x5A'dır. I2C hattının mantığını I2C nedir yazımızda anlattık.
- Modülün VIN pinini Arduino Uno'nun 5V pinine bağlayın. Ürün sayfasında 3,3 V yazan modüllerde (örneğin DCI) 3.3V pinini kullanın.
- GND pinini Arduino GND'ye bağlayın.
- SDA pinini A4'e, SCL pinini A5'e bağlayın. Arduino Nano'da da aynı pinler, Mega'da 20 (SDA) ve 21 (SCL) kullanılır.
- Arduino IDE'de Kütüphane Yöneticisi'nden "Adafruit MLX90614" kütüphanesini kurun.
- Kodda
mlx.begin()ile sensörü başlatın;mlx.readObjectTempC()nesne,mlx.readAmbientTempC()ortam sıcaklığını verir. - Seri monitörde iki değeri yazdırın ve elinizi sensöre yaklaştırarak nesne değerinin yükseldiğini kontrol edin.
SMBus standardı nedeniyle I2C hızı 100 kHz'i aşmamalıdır; aynı hatta 400 kHz isteyen başka bir modül varsa okuma hataları görebilirsiniz. Kablo uzunluğunu da 30-50 cm'nin altında tutmak iyi olur.
Ölçüm neden yanlış çıkabilir?
Yanlış ölçümlerin çoğu sensörden değil, ölçüm koşullarından kaynaklanır. En sık nedenler şunlardır:
- Cam ve şeffaf plastik: Normal cam uzun dalga kızılötesini geçirmez. Sensör camın arkasındaki nesneyi değil, camın kendisini ölçer.
- Hedef görüş alanından küçük: Arka plan sonuca karışır; sensörü yaklaştırın ya da dar açılı model seçin.
- Parlak yüzey: Yüzey ortamdaki sıcak ve soğuk cisimleri yansıtır; mat bant kullanın ya da emissiviteyi ayarlayın.
- Sensörün ani ısınması: Sensör kılıfının bir tarafı ısınırsa (örneğin sıcak bir cihazın yanında) ortam kompanzasyonu bozulur. Sensörü sıcak kaynaktan yalıtın ve sıcaklığı oturana kadar bekleyin.
- Buhar, toz ve kirli pencere: Optik pencere üzerindeki kir ve buğu ışınımı zayıflatır; pencereyi kuru ve temiz tutun.
Tek nokta yerine bir alanın sıcaklık haritasını görmek istiyorsanız 8×8 piksel ölçen sensörleri anlattığımız AMG8833 termal kamera yazısına göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
MLX90614 ile vücut sıcaklığı ölçülebilir mi?
Hobi projesi olarak ölçülebilir ama sonuç tıbbi bir ateş ölçerin yerini tutmaz. Alın yüzeyi vücut iç sıcaklığından düşüktür ve ortamdan etkilenir. Tıbbi doğruluk sınıfı (D ile başlayan modeller) vücut sıcaklığı aralığında ±0,2 °C doğruluk sunsa da, sağlıkla ilgili kararlar için onaylı bir termometre kullanın.
MLX90614 kaç cm uzaktan ölçer?
Belirli bir azami mesafesi yoktur; sınırı görüş açısı belirler. Sensör uzaklaştıkça ölçtüğü alan büyür ve hedef bu alanı doldurmadığında sonuç bozulur. 35° modelde hedefin çapı mesafenin yaklaşık 0,63 katından büyük olmalıdır; 5° modelde bu oran yaklaşık 0,09'a düşer.
Birden fazla MLX90614 aynı I2C hattına bağlanabilir mi?
Bağlanabilir, ancak hepsi 0x5A adresiyle geldiği için önce adresleri değiştirmeniz gerekir. Adres EEPROM'da saklanır; her sensörü tek başına bağlayıp yeni bir adres yazın, sonra hepsini aynı hatta birleştirin. Değişiklikten sonra sensörün enerjisini kesip yeniden verin.
MLX90614 ile MLX90615 arasındaki fark nedir?
İkisi de aynı ölçüm prensibini kullanır; MLX90615 daha küçük kılıflıdır ve daha dar bir sıcaklık aralığında çalışır. MLX90614'ün farklı görüş açısı seçenekleri ve 380 °C'ye kadar nesne ölçümü vardır. Arduino kütüphaneleri ve register yapıları farklı olduğu için kodlar birbirine doğrudan uymaz.
Okunan değer neden ortam sıcaklığına yakın çıkıyor?
Genellikle hedef sensörün görüş alanını doldurmuyordur ya da yüzey parlaktır. Sensörü hedefe yaklaştırın, hedefe dik baktığından emin olun ve parlak yüzeylerde mat bant kullanın. Sensörün önünde cam ya da şeffaf bir kapak varsa onu kaldırın; cam kızılötesini geçirmez.
Özet
- MLX90614, kızılötesi ışınımla -70 ile 380 °C arası yüzey sıcaklığını dokunmadan ölçen I2C çıkışlı bir sensördür.
- Görüş açısı ölçülen alanı belirler: 90°, 35° ve 5° modeller arasında mesafe-alan oranı çok farklıdır.
- Fabrika emissivitesi 1,0'dır; parlak metallerde ölçüm çok düşük çıkar, mat bant ya da emissivite ayarı gerekir.
- Arduino Uno'da SDA → A4, SCL → A5 bağlanır; varsayılan adres 0x5A, hat hızı en fazla 100 kHz'dir.
- Cam kızılötesini geçirmez; sensörü cam arkasına koymayın ve sıcak kaynaklardan yalıtın.
