A4988 ve DRV8825 step sürücülerde akım sınırı, potansiyometrenin metal ucu ile GND arasında ölçülen Vref gerilimiyle ayarlanır. R100 dirençli A4988 kartta Vref = akım × 0,8, DRV8825'te Vref = akım / 2 formülü kullanılır. Akımı motor etiket değerinin altında başlatıp sürücüyü soğutucuyla kullanın.
Step motor adım kaçırıyor, sürücü dokunulamayacak kadar ısınıyor ya da motor hiç güç vermiyorsa sorunun kaynağı çoğu zaman yanlış ayarlanmış akım sınırıdır. A4988 ve DRV8825 kartlarında bu sınır küçük bir potansiyometreyle, Vref gerilimi ölçülerek ayarlanır. Bu yazıda Vref'in ne olduğunu, kartınıza uygun formülü nasıl seçeceğinizi, ölçümü adım adım nasıl yapacağınızı, mikro adım ayarını ve soğutmayı anlatıyoruz.
Vref nedir, neden ayarlanır?
Vref, A4988 ve DRV8825 step motor sürücülerinde motor bobinlerine verilecek en yüksek akımı belirleyen referans gerilimidir. Kart üzerindeki potansiyometre çevrildikçe bu gerilim değişir. Sürücü, bobin akımını sürekli ölçer ve akım Vref'in karşılık geldiği değere ulaşınca anahtarlamayı keserek akımı o seviyede tutar.
Bu sayede 2,8 V'luk bir NEMA 17 motoru 12 V ya da 24 V ile beslemek mümkün olur. Yüksek besleme gerilimi akımın bobinde daha hızlı yükselmesini, dolayısıyla motorun yüksek devirde daha fazla tork vermesini sağlar. Akım sınırı ise bobinin ve sürücünün aşırı ısınmasını önler. Sınır çok düşükse motor adım kaçırır; çok yüksekse motor ve sürücü gereksiz ısınır, sürücü termal korumaya girer.
Vref hangi formülle hesaplanır?
Vref formülü sürücü entegresine ve kart üzerindeki akım algılama direncine (Rs) göre değişir. A4988 için akım sınırı I = Vref / (8 × Rs) formülüyle bulunur. DRV8825 kartlarında Rs genellikle 0,1 Ohm'dur ve formül I = Vref × 2 şeklinde sadeleşir.
A4988 kartlarında Rs değeri üreticiye göre değişir; bu yüzden ölçmeden önce kartınızdaki iki küçük SMD direncin üzerindeki yazıya bakın. "R100" 0,1 Ohm, "R068" 0,068 Ohm, "R050" 0,05 Ohm demektir. Hedef akım için gereken Vref değerleri şöyledir:
| Sürücü ve Rs | Formül | 0,8 A için Vref | 1,0 A için Vref | 1,2 A için Vref |
|---|---|---|---|---|
| A4988, R100 (0,1 Ohm) | Vref = I × 0,8 | 0,64 V | 0,80 V | 0,96 V |
| A4988, R068 (0,068 Ohm) | Vref = I × 0,544 | 0,44 V | 0,54 V | 0,65 V |
| A4988, R050 (0,05 Ohm) | Vref = I × 0,4 | 0,32 V | 0,40 V | 0,48 V |
| DRV8825, R100 (0,1 Ohm) | Vref = I / 2 | 0,40 V | 0,50 V | 0,60 V |
Hedef akımı motorun etiket akımına göre seçin. Örneğin SY42STH38-1684A NEMA 17 step motor bobin başına yaklaşık 1,7 A'lik bir motordur. Bu motoru soğutuculu A4988 step motor sürücü kartı ile sürerken etiket akımının tamamını vermek yerine 1,0-1,2 A ile başlamak daha güvenlidir. Çoğu 3D yazıcı ve plotter ekseni bu akımda rahat çalışır.
Vref adım adım nasıl ölçülür ve ayarlanır?
Vref, kart beslenirken potansiyometrenin metal orta ucu ile GND arasında multimetreyle ölçülür. A4988'de ölçüm için mantık beslemesinin (VDD) bağlı olması yeterlidir. DRV8825'in ayrı mantık besleme pini yoktur; bu kart ancak motor beslemesi (VMOT) verildiğinde ölçülebilir. Adımlar şöyledir:
- Kartınızdaki Rs direncinin yazısını okuyun ve yukarıdaki tablodan hedef Vref değerini bulun.
- Motor beslemesini kapatın. Motor kablosunu sürücü enerjiliyken asla takıp çıkarmayın; bu, sürücüyü kalıcı olarak bozabilir.
- A4988 için VDD ve GND'ye 5 V verin; DRV8825 için VMOT'a motor beslemesini (örneğin 12 V) bağlayın. VMOT ile GND arasına karta yakın en az 47 µF'lık elektrolitik kondansatör takın.
- Multimetreyi DC 2 V kademesine alın. Siyah probu kartın GND pinine, kırmızı probu potansiyometrenin metal orta kısmına değdirin.
- Potansiyometreyi plastik ya da seramik uçlu küçük bir tornavidayla çok az çevirin ve değeri tekrar okuyun. Saat yönü çoğu kartta değeri artırır, ama kartlar arasında farklılık olabilir.
- Hedef değere ulaşınca beslemeyi kesin, motoru bağlayın ve çalıştırın. On dakika sonra sürücünün ve motorun sıcaklığını kontrol edin.
Ölçerken metal tornavida kullanmak zorundaysanız kırmızı probu krokodil kıskaçla tornavidaya bağlayabilirsiniz; böylece çevirirken değeri aynı anda görürsünüz. Problar birbirine ya da yan pinlere değerse kısa devre olabileceği için dikkatli olun. Tek tek kart yerine Arduino Uno CNC Shield kullanıyorsanız ölçüm aynıdır; GND olarak shield'in güç klemensindeki eksi ucu kullanılabilir.
Mikro adım nasıl seçilir?
Mikro adım, bir tam adımı daha küçük parçalara bölerek motorun daha yumuşak ve sessiz dönmesini sağlar. A4988 en fazla 1/16, DRV8825 en fazla 1/32 mikro adım destekler. Çözünürlük, kartın MS1-MS3 (A4988) ya da M0-M2 (DRV8825) pinleriyle seçilir; bu pinler kartın içinde aşağı çekildiği için boş bırakıldığında tam adım çalışılır.
| MS1 / M0 | MS2 / M1 | MS3 / M2 | A4988 | DRV8825 |
|---|---|---|---|---|
| L | L | L | Tam adım | Tam adım |
| H | L | L | 1/2 | 1/2 |
| L | H | L | 1/4 | 1/4 |
| H | H | L | 1/8 | 1/8 |
| L | L | H | — | 1/16 |
| H | H | H | 1/16 | 1/32 |
Tablodaki farka dikkat edin: üç pin de yüksekken A4988 1/16, DRV8825 1/32 adımda çalışır. Sürücü değiştirdiğinizde yazılımdaki adım/mm değerini de güncellemeniz gerekir. 200 adımlı bir motor 1/16 mikro adımda turda 3200, 1/32'de 6400 adım ister. CNC Shield'de bu pinler her sürücü yuvasının altındaki jumper'larla ayarlanır.
Mikro adım hareketi yumuşatır ama tutma torkunu artırmaz ve her mikro adımın konumu tam doğru değildir. Hassasiyet gerekiyorsa mekanik çözünürlüğü (kasnak, vida adımı) de hesaba katın.
Sürücü neden ısınır, nasıl soğutulur?
Sürücü, içindeki MOSFET'lerin direncinde akımın karesiyle orantılı ısı ürettiği için ısınır; akım sınırını iki katına çıkarmak ısıyı yaklaşık dört katına çıkarır. Bu yüzden soğutmanın ilk adımı akımı gereğinden yüksek ayarlamamaktır. A4988 kartları ek soğutma olmadan bobin başına yaklaşık 1 A, DRV8825 kartları yaklaşık 1,5 A civarında rahat çalışır. Daha yüksek akımlar için soğutucu ve hava akışı gerekir.
- Soğutucu: Entegrenin üstüne yapışkanlı mini alüminyum soğutucu yapıştırın. Soğutucunun kart pinlerine ve potansiyometreye değmediğinden emin olun.
- Hava akışı: Kapalı kutularda küçük bir fan, soğutucudan çok daha büyük fark yaratır.
- Termal koruma belirtisi: Motor birkaç dakika düzgün çalışıp sonra kısa aralıklarla duraksıyorsa sürücü aşırı ısınıp kendini kapatıyordur. Akımı düşürün ya da soğutmayı artırın.
- Bekleme akımı: Eksen dururken de bobinlerden akım geçer. Firmware destekliyorsa uzun beklemelerde EN pini ile sürücüyü kapatmak ısıyı azaltır.
Sessizlik ve düşük ısı sizin için öncelikliyse TMC sürücülere bakmak isteyebilirsiniz; farklarını TMC2208 ve TMC2209 sessiz step sürücü yazısında anlattık. Motor ve sürücü eşleştirmesinin genel kurallarını ise step motor ve sürücü seçimi rehberinde bulabilirsiniz.
A4988 mi, DRV8825 mi?
Akım ihtiyacınız 1 A civarındaysa ve 1/16 mikro adım yetiyorsa A4988 yeterlidir; daha yüksek akım, 35 V üstü besleme ya da 1/32 mikro adım gerekiyorsa DRV8825 seçilir. İki kart aynı pin dizilimini kullandığı için çoğu shield ve 3D yazıcı kartında birbirinin yerine takılabilir.
| Özellik | A4988 | DRV8825 |
|---|---|---|
| Motor besleme (VMOT) | 8-35 V | 8,2-45 V |
| Mantık besleme | 3-5,5 V (VDD pini) | Yok, VMOT'tan üretilir |
| En yüksek akım (iyi soğutmayla) | 2 A | 2,2 A |
| En yüksek mikro adım | 1/16 | 1/32 |
| Ek soğutma olmadan rahat akım | Yaklaşık 1 A | Yaklaşık 1,5 A |
DRV8825 kartlarında potansiyometre çoğu zaman A4988'den farklı bir köşededir; bu yüzden kartı potansiyometreye göre değil, EN pininin konumuna bakarak takın. Ters takılan bir sürücü enerji verildiği anda bozulabilir. DRV8825 step motor sürücü kartı 3D yazıcı kartlarındaki A4988 yuvalarına doğrudan uyar.
Sık sorulan sorular
Vref değeri motor bağlıyken mi ölçülür?
Hayır, motorun bağlı olması gerekmez. Vref, potansiyometrenin ürettiği sabit bir referans gerilimidir ve motordan bağımsızdır. Önemli olan, motoru kart enerjiliyken takıp çıkarmamaktır. Ölçümü motor bağlı değilken yapıp beslemeyi kestikten sonra motoru bağlamak en güvenli yoldur.
Kartımdaki Rs direncinin değerini bilmiyorum, ne yapmalıyım?
Akım algılama dirençleri sürücü entegresinin yanındaki iki küçük SMD dirençtir ve üzerlerinde R100, R068 ya da R050 gibi bir yazı bulunur. Yazı okunmuyorsa büyüteçle bakın. Hâlâ emin değilseniz düşük bir Vref ile başlayın, motor adım kaçırmayana kadar küçük adımlarla artırın ve sıcaklığı izleyin.
Vref'i yükseltince motor daha mı hızlı döner?
Doğrudan hayır. Hızı STEP sinyalinin frekansı belirler. Akımı artırmak motorun torkunu artırır, bu da yüksek hızda adım kaçırma eşiğini biraz yukarı taşıyabilir. Yüksek devirde güç kaybı yaşıyorsanız akım yerine besleme gerilimini (örneğin 12 V yerine 24 V) artırmak çoğu zaman daha etkilidir.
Step motor çalışmıyor ama titriyor, neden?
En sık neden bobin çiftlerinin yanlış eşleşmesidir. Motorun iki ucu arasında multimetreyle direnç ölçün; birkaç Ohm gösteren iki uç aynı bobindir ve 1A-1B (ya da A1-A2) çıkışına birlikte bağlanmalıdır. Akım sınırının çok düşük olması ve RST ile SLP pinlerinin boşta kalması da benzer belirti verir.
Sürücüyü kondansatörsüz kullanabilir miyim?
Önerilmez. Uzun güç kablolarında bobin anahtarlaması sırasında gerilim sıçramaları oluşur ve bu sıçramalar sürücünün sınırını aşabilir. VMOT ile GND arasına, karta olabildiğince yakın, besleme geriliminden yüksek gerilimli en az 47 µF'lık bir elektrolitik kondansatör takın. 24 V beslemede 35 V ya da 50 V'luk kondansatör uygundur.
Özet
- Vref, A4988 ve DRV8825'te bobin akım sınırını belirleyen ve potansiyometreyle ayarlanan referans gerilimidir.
- A4988'de I = Vref / (8 × Rs); R100'lü kartta Vref = I × 0,8. DRV8825'te Vref = I / 2.
- Ölçüm, potansiyometrenin metal ucu ile GND arasında yapılır; DRV8825 için VMOT bağlı olmalıdır.
- Akımı motor etiket akımının altında başlatın; ısı akımın karesiyle artar.
- Mikro adım tablosu iki sürücüde aynı değildir; sürücü değişince adım/mm değerini güncelleyin.
